Cengiz Demir
Kayıtlı Kullanıcı
Jatco firmasının Nissan için ürettiği o meşhur CVT şanzımanların, özellikle de X-Trail veya Qashqai gibi ağır gövdelerde neden ısınma eğilimi gösterdiğini hiç düşündün mü? Sürekli değişken oranlı bu sistemlerde, geleneksel dişli grupları yerine çelik bir kayış ve iki adet konik kasnak yer alır; hidrolik basınç bu kasnakların genişliğini değiştirerek milimetrik oran değişimleri sağlar. Ancak yoğun dur-kalk trafikte, şanzıman yağının viskozitesi (akışkanlığa karşı direnci) yüksek sıcaklık sebebiyle hızla kaybolur. Yağ inceldiğinde metal yüzeyler arasındaki o hayati tutunma azalır ve çelik kayış kasnak üzerinde mikro düzeyde kaymaya başlar. İşte tam bu an, gösterge panelinde beliren o can sıkıcı arıza lambasının ve şanzımanın kendini koruma moduna almasının asıl başlangıç noktasıdır...
Gaza bastığında motor devrinin hızla yükselmesine rağmen aracının yerinden isteksizce kalkması, hatta sanki debriyaj kaçırıyormuş gibi bir his vermesi doğrudan tork konvertörü arızasına işaret eder. Krank milinden gelen mekanik enerjiyi şanzıman sıvısı aracılığıyla giriş miline aktaran bu kapalı kutunun içindeki türbin kanatçıkları zamanla aşınır. Kanatçıklar deforme olduğunda, hidrolik sıvı doğru açıyla yönlendirilemez ve basınç kayıpları kaçınılmaz hale gelir. Pompa ve türbin arasındaki bu senkronizasyon bozukluğu, sadece kalkışlarda hantallık yaratmaz; aynı zamanda durmaya yakın zamanlarda stop etme eğilimiyle de yüzleşmene neden olur. Basınç regülatörünün valf gövdesi (valve body) içindeki yuvasında milimetrik olarak sıkışması da tam olarak bu belirtileri tetikler.
Şanzıman beyni olarak adlandırılan mekatronik ünitenin içindeki solenoid valflerin elektriksel direnç değerlerini hiç kontrol ettirdin mi? TCM (Transmission Control Module), sürüş tarzına ve anlık hızına göre bu elektro-hidrolik valflere akım göndererek yağ kanallarını açıp kapatır. Eğer bu valflerin sargılarında bir kısa devre veya yüksek direnç oluşmuşsa, vites geçişleri esnasında arkadan biri vuruyormuş gibi şiddetli bir sarsıntı hissedersin. Bu vuruntu, yağın hidrolik ünite içinde doğru kanala zamanında ulaşmamasından ve debriyaj paketlerinin aniden kilitlenmesinden kaynaklanır. Çoğu zaman sorunun mekanik olduğu zannedilir ancak asıl suçlu, aşınan valf gövdesi kanalları yüzünden basıncı kaçıran o küçük elektronik parçalardır.
Aracından gelen o uğultu sesi, aslında mekanik bir feryattır. CVT şanzımanın birincil (primary) ve ikincil (secondary) kasnak rulmanları, yüksek tork yükü altında ve yetersiz yağlama neticesinde karıncalanmaya (pitting) başlar. Rulman bilyalarının yüzeyindeki bu mikroskobik bozulmalar, hızlandıkça frekansı artan metalik bir rulman sesine dönüşür. Sesi duymazdan gelmek, rulmanın tamamen dağılarak şanzıman gövdesine parça dökmesine ve dolayısıyla tüm sistemin hurdaya dönmesine davetiye çıkarmaktır. Şanzıman yağ filtresinin tıkanması da bu süreci inanılmaz derecede hızlandırır; çünkü mikro metal tozları sistemde serbestçe dolaşarak hassas rulman yataklarını adeta bir zımpara gibi aşındırır.
Periyodik bakımlarda "ömürlük yağ" safsatasına inanarak şanzıman sıvısını değiştirmeyi ertelemek, yapabileceğin en büyük hatalardan biridir. NS-2 veya NS-3 spesifikasyonuna sahip o özel yeşil renkli Nissan şanzıman yağı, sadece yağlama yapmaz; aynı zamanda kasnaklar arasındaki o devasa sürtünmeyi yönetir ve sistemi soğutur. Zamanla termal ömrünü tamamlayan bu kimyasal bileşik, deterjan özelliğini kaybederek çamurlaşmaya başlar. Değişimi sadece yağı boşaltıp eklemek olarak görmemeli, tork konvertörünün içinde kalan eski sıvıyı da sistemi vakumlayarak tamamen tahliye ettirmelisin. Aksi takdirde, yeni koyduğun kaliteli yağ, dipte kalan tortuyu çözerek hidrolik beynin o kılcal kanallarını tamamen tıkayabilir...
Gaza bastığında motor devrinin hızla yükselmesine rağmen aracının yerinden isteksizce kalkması, hatta sanki debriyaj kaçırıyormuş gibi bir his vermesi doğrudan tork konvertörü arızasına işaret eder. Krank milinden gelen mekanik enerjiyi şanzıman sıvısı aracılığıyla giriş miline aktaran bu kapalı kutunun içindeki türbin kanatçıkları zamanla aşınır. Kanatçıklar deforme olduğunda, hidrolik sıvı doğru açıyla yönlendirilemez ve basınç kayıpları kaçınılmaz hale gelir. Pompa ve türbin arasındaki bu senkronizasyon bozukluğu, sadece kalkışlarda hantallık yaratmaz; aynı zamanda durmaya yakın zamanlarda stop etme eğilimiyle de yüzleşmene neden olur. Basınç regülatörünün valf gövdesi (valve body) içindeki yuvasında milimetrik olarak sıkışması da tam olarak bu belirtileri tetikler.
Şanzıman beyni olarak adlandırılan mekatronik ünitenin içindeki solenoid valflerin elektriksel direnç değerlerini hiç kontrol ettirdin mi? TCM (Transmission Control Module), sürüş tarzına ve anlık hızına göre bu elektro-hidrolik valflere akım göndererek yağ kanallarını açıp kapatır. Eğer bu valflerin sargılarında bir kısa devre veya yüksek direnç oluşmuşsa, vites geçişleri esnasında arkadan biri vuruyormuş gibi şiddetli bir sarsıntı hissedersin. Bu vuruntu, yağın hidrolik ünite içinde doğru kanala zamanında ulaşmamasından ve debriyaj paketlerinin aniden kilitlenmesinden kaynaklanır. Çoğu zaman sorunun mekanik olduğu zannedilir ancak asıl suçlu, aşınan valf gövdesi kanalları yüzünden basıncı kaçıran o küçük elektronik parçalardır.
Aracından gelen o uğultu sesi, aslında mekanik bir feryattır. CVT şanzımanın birincil (primary) ve ikincil (secondary) kasnak rulmanları, yüksek tork yükü altında ve yetersiz yağlama neticesinde karıncalanmaya (pitting) başlar. Rulman bilyalarının yüzeyindeki bu mikroskobik bozulmalar, hızlandıkça frekansı artan metalik bir rulman sesine dönüşür. Sesi duymazdan gelmek, rulmanın tamamen dağılarak şanzıman gövdesine parça dökmesine ve dolayısıyla tüm sistemin hurdaya dönmesine davetiye çıkarmaktır. Şanzıman yağ filtresinin tıkanması da bu süreci inanılmaz derecede hızlandırır; çünkü mikro metal tozları sistemde serbestçe dolaşarak hassas rulman yataklarını adeta bir zımpara gibi aşındırır.
Periyodik bakımlarda "ömürlük yağ" safsatasına inanarak şanzıman sıvısını değiştirmeyi ertelemek, yapabileceğin en büyük hatalardan biridir. NS-2 veya NS-3 spesifikasyonuna sahip o özel yeşil renkli Nissan şanzıman yağı, sadece yağlama yapmaz; aynı zamanda kasnaklar arasındaki o devasa sürtünmeyi yönetir ve sistemi soğutur. Zamanla termal ömrünü tamamlayan bu kimyasal bileşik, deterjan özelliğini kaybederek çamurlaşmaya başlar. Değişimi sadece yağı boşaltıp eklemek olarak görmemeli, tork konvertörünün içinde kalan eski sıvıyı da sistemi vakumlayarak tamamen tahliye ettirmelisin. Aksi takdirde, yeni koyduğun kaliteli yağ, dipte kalan tortuyu çözerek hidrolik beynin o kılcal kanallarını tamamen tıkayabilir...
