Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Glukoz moleküllerinin amiloz ve amilopektin zincirleri halinde birbirine bağlandığı o fırından yeni çıkmış sıcacık somunları sofradan tamamen kaldırmak, tartıdaki ibreyi ilk birkaç gün hızla aşağı çeker ama vallahi billahi işin aslı hiç de öyle sanıldığı gibi yağ yakımı falan değil abi ya... Karbonhidratların vücutta su tutma kapasitesi, yani her bir gram glikojenin dokularda yaklaşık üç ila dört gram su bağlaması gerçeği, ekmeği kestiğimiz an yaşanan o sahte hafifliğin yegane müsebbibidir. Hücre içi sıvı hacminin aniden daralmasıyla yaşanan bu geçici durum, metabolik bir zayıflamadan ziyade sadece bir dehidrasyon illüzyonudur. Depolar boşalınca giden kiloları yağ zannedip seviniyoruz işte...
Ekmeğin içindeki nişastanın sindirim hızını belirleyen glisemik indeks kavramı, pankreasın insülin salgılama mekanizmasını doğrudan uyararak lipogenez yani yağ depolama sürecini tetikler ya da tam tersine baskılar. Tam tahıllı, ekşi mayalı unların fermantasyon sürecinde açığa çıkan organik asitler, nişastanın hidrolizini yavaşlatarak kan şekerinde ani dalgalanmalar yaratmazken; beyaz undan yapılan rafine ekmekler plazma glukozunu bir anda zirveye taşır. İnsülin seviyelerindeki bu ani ve kontrolsüz yükselişler, hücresel düzeyde leptin direncine zemin hazırlayarak bizi sürekli bir şeyler atıştırma döngüsüne sokar... Karbonhidratı hayatımızdan tamamen çıkarmak yerine, onun kalitesini ve lif yapısını değiştirmek çok daha sürdürülebilir bir fizyolojik zemin hazırlar; çünkü vücudun esas yakıt kaynağını bir anda sıfırlamak, tiroid hormonlarının (özellikle T3 dönüşümünün) yavaşlamasına yol açabilir.
Diyet listelerinden ekmeği hunharca silip atanların düştüğü en büyük tuzak, günlük makro besin dengesini koruyayım derken farkında olmadan doymuş yağ ve protein alımını arşa çıkarmalarıdır ki bu da böbrek süzme kapasitesini (GFR) gereksiz yere zorlar. Ketojenik bir evreye girmeye çalışırken lif alımını sıfırlamak, bağırsak mikrobiyotasındaki o yararlı kısa zincirli yağ asitlerini üreten dost bakterileri resmen açlığa mahkum etmek demektir. Mikrobiyom çeşitliliği azaldığında ise metabolik hız düşer, kronik inflamasyon markerları yükselir. Siz kilo verdiğinizi sanırsınız ama içeride kolon epiteli alarm vermektedir... Hani derler ya, kaş yaparken göz çıkarmak tam da bu olsa gerek.
Ekmek yemeyi bıraktığınızda beynin ana enerji kaynağı olan glukoz tedariği sekteye uğrar ve karaciğer, amino asitleri glukoza çevirmek için glukoneojenez mekanizmasını devreye sokar. Bu süreç hem kas kütlesi kaybına (sarkopeni riskine) yol açabilir hem de kortizol gibi stres hormonlarını yukarı çekerek göbek çevresi yağlanmasını ironik bir şekilde tetikleyebilir. Yani karbonhidratsız kaldıkça sinirlenmemiz, etrafa çatmamız, o bitmek bilmeyen halsizlik hissi hep bu hücresel kıtlık psikolojisinden... O yüzden dostlar, ekmeği hayatınızdan tamamen defetmek yerine, endüstriyel mayalarla şişirilmiş beyaz somunlar yerine ata tohumlarından üretilmiş gerçek tam tahıllı ürünlere yönelmek en mantıklısı.
Ekmeğin içindeki nişastanın sindirim hızını belirleyen glisemik indeks kavramı, pankreasın insülin salgılama mekanizmasını doğrudan uyararak lipogenez yani yağ depolama sürecini tetikler ya da tam tersine baskılar. Tam tahıllı, ekşi mayalı unların fermantasyon sürecinde açığa çıkan organik asitler, nişastanın hidrolizini yavaşlatarak kan şekerinde ani dalgalanmalar yaratmazken; beyaz undan yapılan rafine ekmekler plazma glukozunu bir anda zirveye taşır. İnsülin seviyelerindeki bu ani ve kontrolsüz yükselişler, hücresel düzeyde leptin direncine zemin hazırlayarak bizi sürekli bir şeyler atıştırma döngüsüne sokar... Karbonhidratı hayatımızdan tamamen çıkarmak yerine, onun kalitesini ve lif yapısını değiştirmek çok daha sürdürülebilir bir fizyolojik zemin hazırlar; çünkü vücudun esas yakıt kaynağını bir anda sıfırlamak, tiroid hormonlarının (özellikle T3 dönüşümünün) yavaşlamasına yol açabilir.
Diyet listelerinden ekmeği hunharca silip atanların düştüğü en büyük tuzak, günlük makro besin dengesini koruyayım derken farkında olmadan doymuş yağ ve protein alımını arşa çıkarmalarıdır ki bu da böbrek süzme kapasitesini (GFR) gereksiz yere zorlar. Ketojenik bir evreye girmeye çalışırken lif alımını sıfırlamak, bağırsak mikrobiyotasındaki o yararlı kısa zincirli yağ asitlerini üreten dost bakterileri resmen açlığa mahkum etmek demektir. Mikrobiyom çeşitliliği azaldığında ise metabolik hız düşer, kronik inflamasyon markerları yükselir. Siz kilo verdiğinizi sanırsınız ama içeride kolon epiteli alarm vermektedir... Hani derler ya, kaş yaparken göz çıkarmak tam da bu olsa gerek.
Ekmek yemeyi bıraktığınızda beynin ana enerji kaynağı olan glukoz tedariği sekteye uğrar ve karaciğer, amino asitleri glukoza çevirmek için glukoneojenez mekanizmasını devreye sokar. Bu süreç hem kas kütlesi kaybına (sarkopeni riskine) yol açabilir hem de kortizol gibi stres hormonlarını yukarı çekerek göbek çevresi yağlanmasını ironik bir şekilde tetikleyebilir. Yani karbonhidratsız kaldıkça sinirlenmemiz, etrafa çatmamız, o bitmek bilmeyen halsizlik hissi hep bu hücresel kıtlık psikolojisinden... O yüzden dostlar, ekmeği hayatınızdan tamamen defetmek yerine, endüstriyel mayalarla şişirilmiş beyaz somunlar yerine ata tohumlarından üretilmiş gerçek tam tahıllı ürünlere yönelmek en mantıklısı.
