Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Gecenin üçünde o tanıdık, ciğerden gelen "havlama" benzeri sesle irkilip uyanmayan anne baba var mıdır aramızda, vallahi sanmıyorum... Laringotrafeobronşit, yani bizim o meşhur yalancı kuşpalazı dediğimiz krup tablosu tam da böyle zamanlarda, solunum yollarındaki subglottik bölgenin ödemlenmesiyle ortaya çıkıveriyor. Hava yolları çocuklarda zaten daracık, üstüne bir de virüslerin yol açtığı o enflamasyon eklenince çocuk nefes alırken o tiz, stridor dediğimiz ıslık sesini çıkarmaya başlıyor ki insan dehşete düşüyor. Aslında buradaki ilk can simidimiz kortizon falan değil, direkt soğuk hava; balkona çıkıp o serin havayı ciğerlere çekmek ya da banyoda sıcak suyu açıp banyonun o buharlı havasını solutmak laringospazmı yatıştırmak için birebirdir abi ya. O daralan mukozanın acilen nemlenmesi, büzüşen damarların rahatlaması gerekiyor ki çocuk soluk alabilsin yoksa sabaha kadar o kısır döngüden çıkamayız...
Öksürük aslında düşmanımız değil, vücudun o biriken sekresyonu dışarı atmak için geliştirdiği muazzam bir savunma mekanizması, bir nevi akciğerlerin temizlik işçisi yani. Biz hemen öksürük şurubuna sarılıyoruz ama o santral etkili, beyni baskılayan dekstrometorfan içerikli şuruplar var ya, işte onlar bazen kaş yaparken göz çıkarıyor. Bronşlardaki o koyu, yapışkan mukusu çözüp dışarı atamadıktan sonra öksürüğü bıçak gibi kesmek, o balgamı içeri hapsetmekten, dolayısıyla alt solunum yolu enfeksiyonlarına davetiye çıkarmaktan başka ne işe yarar ki? Hele bir yaşın altındaki bebeklerde o alveollerin surfaktan dengesi zaten hassas, mukolitiklerle balgamı daha da sıvılaştırıp hacmini artırdığımızda çocuk o yükü dışarı fırlatacak öksürme refleksine tam sahip olamadığı için boğulur gibi oluyor...
Ballı limonlu karışımlar, zencefiller diyoruz ama bir yaş sınırını unuttuğumuz anda Clostridium botulinum bakterisinin o ölümcül toksinleriyle burun buruna geliyoruz, şakası yok bu işin! Botulizm riski nedeniyle bebeklerin sindirim sistemi o sporları yok edecek asiditeye ulaşana kadar balı mutfağın en üst rafına saklamak zorundayız. Ama yaşını geçmiş çocuklarda durum çok farklı; yapılan klinik çalışmalar bir çay kaşığı kaliteli balın, piyasadaki pek çok kimyasal öksürük şurubundan çok daha etkili bir demulsant, yani boğazı kaplayan koruyucu bir tabaka olduğunu gösteriyor. Boğaz reseptörleri o tatlı sıvıyla uyarılınca beyindeki öksürük merkezi de sakinleşiyor, sensoryal sinir uçlarının hassasiyeti azalıyor ve o gıcık tarzındaki kuru öksürük nöbetleri bıçak gibi kesiliveriyor...
Evdeki bağıl nem oranını ayarlayacağız diye o ultrasonik soğuk buhar makinelerini sabaha kadar çalıştırmak da ayrı bir dert, odanın içini resmen Londra sisine çeviriyoruz bazen. Havada asılı kalan o mikro damlacıklar, eğer makinenin haznesini her gün dezenfekte etmiyorsak, küf mantarlarını ve lejyoner bakterilerini doğrudan çocuğun bronşiollerine kadar taşıyan birer taşıyıcı binek haline geliyor. İdeal nem oranı %40 ila %50 arasında kalmalı; bunun üzerindeki her değer ev tozu akarlarının, yani o mikroskobik miteların üremesi için biçilmiş kaftan ki bu da alerjik astım kökenli öksürükleri daha da azdırıyor. Aslında en güzeli odayı günde birkaç kez adamakıllı havalandırmak, peteklerin üzerine ıslak havlu koymak ya da basit bir higrometreyle nemi kontrol altında tutmak...
Postnazal akıntı dediğimiz o baş belası geniz akıntısı, çocuk sırtüstü yattığı anda yerçekiminin de etkisiyle doğrudan farenkse süzülüp öksürük reseptörlerini sürekli gıdıklıyor. Serum fizyolojikle, yani o izotonik sodyum klorür çözeltisiyle burnu yıkayıp o biriken koyu mukusu mekanik olarak temizlemeden uykuyu haram ediyor bu durum hepimize. Yalnız o basınçlı spreyleri burnun tam ortasına, septum dediğimiz o hassas kemik duvara doğru değil de kulak yönüne, yani dış duvara doğru sıkmak gerekiyor ki mukozayı tahriş edip burun kanamalarına yol açmayalım. Arkasından da başı hafif yukarıda tutacak bir yastık desteği verdik mi, o akıntı yerçekimiyle midenin asidik ortamına doğru süzülüyor ve bronşları rahat bırakıyor...
Öksürük aslında düşmanımız değil, vücudun o biriken sekresyonu dışarı atmak için geliştirdiği muazzam bir savunma mekanizması, bir nevi akciğerlerin temizlik işçisi yani. Biz hemen öksürük şurubuna sarılıyoruz ama o santral etkili, beyni baskılayan dekstrometorfan içerikli şuruplar var ya, işte onlar bazen kaş yaparken göz çıkarıyor. Bronşlardaki o koyu, yapışkan mukusu çözüp dışarı atamadıktan sonra öksürüğü bıçak gibi kesmek, o balgamı içeri hapsetmekten, dolayısıyla alt solunum yolu enfeksiyonlarına davetiye çıkarmaktan başka ne işe yarar ki? Hele bir yaşın altındaki bebeklerde o alveollerin surfaktan dengesi zaten hassas, mukolitiklerle balgamı daha da sıvılaştırıp hacmini artırdığımızda çocuk o yükü dışarı fırlatacak öksürme refleksine tam sahip olamadığı için boğulur gibi oluyor...
Ballı limonlu karışımlar, zencefiller diyoruz ama bir yaş sınırını unuttuğumuz anda Clostridium botulinum bakterisinin o ölümcül toksinleriyle burun buruna geliyoruz, şakası yok bu işin! Botulizm riski nedeniyle bebeklerin sindirim sistemi o sporları yok edecek asiditeye ulaşana kadar balı mutfağın en üst rafına saklamak zorundayız. Ama yaşını geçmiş çocuklarda durum çok farklı; yapılan klinik çalışmalar bir çay kaşığı kaliteli balın, piyasadaki pek çok kimyasal öksürük şurubundan çok daha etkili bir demulsant, yani boğazı kaplayan koruyucu bir tabaka olduğunu gösteriyor. Boğaz reseptörleri o tatlı sıvıyla uyarılınca beyindeki öksürük merkezi de sakinleşiyor, sensoryal sinir uçlarının hassasiyeti azalıyor ve o gıcık tarzındaki kuru öksürük nöbetleri bıçak gibi kesiliveriyor...
Evdeki bağıl nem oranını ayarlayacağız diye o ultrasonik soğuk buhar makinelerini sabaha kadar çalıştırmak da ayrı bir dert, odanın içini resmen Londra sisine çeviriyoruz bazen. Havada asılı kalan o mikro damlacıklar, eğer makinenin haznesini her gün dezenfekte etmiyorsak, küf mantarlarını ve lejyoner bakterilerini doğrudan çocuğun bronşiollerine kadar taşıyan birer taşıyıcı binek haline geliyor. İdeal nem oranı %40 ila %50 arasında kalmalı; bunun üzerindeki her değer ev tozu akarlarının, yani o mikroskobik miteların üremesi için biçilmiş kaftan ki bu da alerjik astım kökenli öksürükleri daha da azdırıyor. Aslında en güzeli odayı günde birkaç kez adamakıllı havalandırmak, peteklerin üzerine ıslak havlu koymak ya da basit bir higrometreyle nemi kontrol altında tutmak...
Postnazal akıntı dediğimiz o baş belası geniz akıntısı, çocuk sırtüstü yattığı anda yerçekiminin de etkisiyle doğrudan farenkse süzülüp öksürük reseptörlerini sürekli gıdıklıyor. Serum fizyolojikle, yani o izotonik sodyum klorür çözeltisiyle burnu yıkayıp o biriken koyu mukusu mekanik olarak temizlemeden uykuyu haram ediyor bu durum hepimize. Yalnız o basınçlı spreyleri burnun tam ortasına, septum dediğimiz o hassas kemik duvara doğru değil de kulak yönüne, yani dış duvara doğru sıkmak gerekiyor ki mukozayı tahriş edip burun kanamalarına yol açmayalım. Arkasından da başı hafif yukarıda tutacak bir yastık desteği verdik mi, o akıntı yerçekimiyle midenin asidik ortamına doğru süzülüyor ve bronşları rahat bırakıyor...
