Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
O koltuktan kalktıktan iki saat sonra başlayan o sinsi sızı... Hani uyuşukluk yavaş yavaş geçerken çene kemiğinin derinliklerinden bir şey zonklamaya başlar ya, işte tam o an postoperatif süreçle resmen tanışmış olursunuz. Hekimin yaranın üzerine koyduğu o steril gazlı bezi en az yarım saat boyunca öyle sıkıca ısırmak gerekiyordu ki, oradaki kan pıhtısı, yani o kutsal koagulum düzgünce şekillenebilsin. Eğer o pıhtıyı dille kurcalayıp yerinden oynatırsanız, kemik dokusu havayla temas eder ve alveolit dediğimiz o lanet olası kuru soket ağrısı başlar, vallahi billahi insanı hayattan bezdirir.
İlk gün ağız çalkalamak, tükürmek falan kesinlikle yasak, yoksa o iyileşme dokusunu kendi ellerinizle söküp atarsınız. Çalkalama eyleminin yarattığı o negatif basınç, pıhtının düşmanıdır; basınç oluşunca oradaki hassas yapı anında çözülür. Onun yerine, sızıntı şeklindeki kanamaları hafifçe yutkunmak ya da temiz bir mendille dışarıdan baskı uygulamak çok daha mantıklı bir yaklaşım. Zaten ilk yirmi dört saat ağızda sürekli metalik bir tat olması gayet normal, panik yapıp sürekli lavaboya koşmamak lazım...
Soğuk kompres olayı tam bir hayat kurtarıcıdır ama onu da doğru uygulamayı pek beceremeyiz. Buzu direkt cilde dayamak yerine ince bir havluya sarıp, yanağa beş dakika tutup beş dakika dinlendirerek uygulamak, oradaki postoperatif ödemi ve mikrosirkülasyonu acayip rahatlatır. Sürekli buz tutulduğunda bu sefer doku donar, kan akışı iyice yavaşlar ve iyileşme gecikir. Hani derler ya, azı karar çoğu zarar, soğuk uygulaması da aynen böyle bir denge gerektiriyor işte.
Hekimin yazdığı o analjezik ve antienflamatuar ilaçları saatini sektirmeden almak işin tek formülü aslında. Ağrının iyice tepe yapmasını bekleyip sonra ilaç yutmak büyük hata; çünkü inflamasyon mekanizması bir kez tetiklendi mi, reseptörleri sakinleştirmek çok daha zor bir hal alıyor. Prostaglandin sentezini daha başlamadan baskılamak, yani ağrı eşiği henüz düşmeden o kimyasal bariyeri kurmak gerekiyor. Hele bir de aspirin gibi kanı sulandıran ağrı kesicilere yöneldiyseniz, eyvah ki ne eyvah, kanamayı tekrar başlatırsınız.
Beslenme mevzusu ise tam bir işkenceye dönüşebilir eğer dikkat edilmezse. İlk birkaç gün taneli, sıcak, baharatlı ne varsa unutacaksınız abi; çorba bile oda sıcaklığında, hatta hafif ılık içilecek. Çiğneme hareketini kesinlikle çekim yapılmayan diğer tarafla yürütmek ve alveol bölgesine mikroskobik düzeyde bile olsa besin artığı kaçırmamak şart. Pipet kullanmak mı? Asla. O pipetle bir şeyi çekmeye çalışırken ağız içinde oluşan o emme kuvveti var ya, yaranın üstündeki koruyucu tabakayı anında havaya uçurur.
Geceleri başı gövdeden biraz daha yukarıda tutacak şekilde çift yastıkla uyumak, kraniyofasiyal bölgedeki kan basıncını bariz şekilde düşürür. Düz yattığınız zaman kafaya doğru hücum eden kan, çekim boşluğundaki o zonklama hissini katbekat artırır, insanı uykusundan sıçratır. Yerçekiminin o basit ama etkili gücünü arkaya almak, postoperatif dönemin o ilk kritik gecesini nispeten daha konforlu atlatmanın en kestirme yoludur.
Eğer ağrı üçüncü günden sonra hafiflemek yerine daha da şiddetleniyorsa, kulağa ve şakağa doğru yayılan o dayanılmaz sızı geri geldiyse... İşte orada durup bir düşünmek lazım, çünkü bu durum enfeksiyonun ya da dejenere olmuş bir pıhtının açık bir göstergesidir. Normal şartlarda doku granülasyonu başladıkça acının azalması gerekirken grafiğin yukarı tırmanması, klinikte bir pansuman yapılmasının vaktinin geldiğini fısıldar. Kendi kendinize evde daha güçlü ağrı kesiciler yüklemek yerine, direkt o koltuğa geri dönmek en doğrusu galiba.
İlk gün ağız çalkalamak, tükürmek falan kesinlikle yasak, yoksa o iyileşme dokusunu kendi ellerinizle söküp atarsınız. Çalkalama eyleminin yarattığı o negatif basınç, pıhtının düşmanıdır; basınç oluşunca oradaki hassas yapı anında çözülür. Onun yerine, sızıntı şeklindeki kanamaları hafifçe yutkunmak ya da temiz bir mendille dışarıdan baskı uygulamak çok daha mantıklı bir yaklaşım. Zaten ilk yirmi dört saat ağızda sürekli metalik bir tat olması gayet normal, panik yapıp sürekli lavaboya koşmamak lazım...
Soğuk kompres olayı tam bir hayat kurtarıcıdır ama onu da doğru uygulamayı pek beceremeyiz. Buzu direkt cilde dayamak yerine ince bir havluya sarıp, yanağa beş dakika tutup beş dakika dinlendirerek uygulamak, oradaki postoperatif ödemi ve mikrosirkülasyonu acayip rahatlatır. Sürekli buz tutulduğunda bu sefer doku donar, kan akışı iyice yavaşlar ve iyileşme gecikir. Hani derler ya, azı karar çoğu zarar, soğuk uygulaması da aynen böyle bir denge gerektiriyor işte.
Hekimin yazdığı o analjezik ve antienflamatuar ilaçları saatini sektirmeden almak işin tek formülü aslında. Ağrının iyice tepe yapmasını bekleyip sonra ilaç yutmak büyük hata; çünkü inflamasyon mekanizması bir kez tetiklendi mi, reseptörleri sakinleştirmek çok daha zor bir hal alıyor. Prostaglandin sentezini daha başlamadan baskılamak, yani ağrı eşiği henüz düşmeden o kimyasal bariyeri kurmak gerekiyor. Hele bir de aspirin gibi kanı sulandıran ağrı kesicilere yöneldiyseniz, eyvah ki ne eyvah, kanamayı tekrar başlatırsınız.
Beslenme mevzusu ise tam bir işkenceye dönüşebilir eğer dikkat edilmezse. İlk birkaç gün taneli, sıcak, baharatlı ne varsa unutacaksınız abi; çorba bile oda sıcaklığında, hatta hafif ılık içilecek. Çiğneme hareketini kesinlikle çekim yapılmayan diğer tarafla yürütmek ve alveol bölgesine mikroskobik düzeyde bile olsa besin artığı kaçırmamak şart. Pipet kullanmak mı? Asla. O pipetle bir şeyi çekmeye çalışırken ağız içinde oluşan o emme kuvveti var ya, yaranın üstündeki koruyucu tabakayı anında havaya uçurur.
Geceleri başı gövdeden biraz daha yukarıda tutacak şekilde çift yastıkla uyumak, kraniyofasiyal bölgedeki kan basıncını bariz şekilde düşürür. Düz yattığınız zaman kafaya doğru hücum eden kan, çekim boşluğundaki o zonklama hissini katbekat artırır, insanı uykusundan sıçratır. Yerçekiminin o basit ama etkili gücünü arkaya almak, postoperatif dönemin o ilk kritik gecesini nispeten daha konforlu atlatmanın en kestirme yoludur.
Eğer ağrı üçüncü günden sonra hafiflemek yerine daha da şiddetleniyorsa, kulağa ve şakağa doğru yayılan o dayanılmaz sızı geri geldiyse... İşte orada durup bir düşünmek lazım, çünkü bu durum enfeksiyonun ya da dejenere olmuş bir pıhtının açık bir göstergesidir. Normal şartlarda doku granülasyonu başladıkça acının azalması gerekirken grafiğin yukarı tırmanması, klinikte bir pansuman yapılmasının vaktinin geldiğini fısıldar. Kendi kendinize evde daha güçlü ağrı kesiciler yüklemek yerine, direkt o koltuğa geri dönmek en doğrusu galiba.
