Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Sabahın erken saatlerinde, işe yetişme telaşıyla direksiyon başına geçtiğinizde o tanıdık ve güven veren motor sesini duymak harikadır fakat elinizi vites topuzuna atıp da o katı, milim kıpırdamayan dirençle karşılaştığınızda içinizi kaplayan o ani çaresizlik hissini çok iyi bilirim. Otomatik şanzımanlı bir aracın vites kolunun "P" yani park pozisyonunda çakılıp kalması, ilk bakışta mekanik bir felaket gibi görünse de aslında modern otomotiv mühendisliğinin bizi korumak için tasarladığı karmaşık bir güvenlik ağının, yani vites kilit selenoidinin (shift interlock solenoid) görevini biraz fazla ciddiye almasından kaynaklanır. Çoğu zaman şanzımanın kendisinde devasa bir dişli kırılması veya hidrolik basınç kaybı arandığı halde, asıl suçlu genellikle o esnada ayak bastığınız fren pedalının hemen arkasında, gözlerden uzak bir yerde konumlanan basit bir elektronik anahtardır. Fren müşürü dediğimiz bu küçük parça, siz pedala bastığınızda sinyali ana beyne (ECU) iletemediğinde, sistem sizin aracı durdurmak niyetinde olduğunuzu algılayamaz ve şanzıman mandalını serbest bırakmaz; yani aslında araba kendi kendini korumaya alıyordur...
Direksiyonun altındaki o karanlık pedal kutusuna eğilip baktığınızda, her şeyin göründüğünden çok daha entegre bir elektrik şemasına bağlı olduğunu fark edersiniz ki bu durum deneyimli sürücüler için bile bazen kafa karıştırıcı olabilir. Fren lambalarınızın yanıp yanmadığını kontrol etmek, bu gizemli kilidin şifresini çözmenin en kestirme, en maliyetsiz yoludur aslında. Eğer arkadaki stop lambaları siz pedala yüklendiğinizde sessizliğe gömülüyorsa, akım şanzıman kilidine ulaşmıyor demektir ve bu da sizi doğrudan bir elektrik arızasına yönlendirir. Tabii bir de işin hidrolik ve mekanik boyutu var; dik bir yokuşa aracı park ederken önce yükü el frenine bindirmek yerine direkt "P" konumuna alıp bıraktıysanız, şanzımanın park pimi (parking pawl) tüm araç ağırlığının altında ezilmiş ve sıkışmış olabilir. Böyle anlarda vitesi zorlamak yerine, aracı hafifçe ileri veya geri sallayacak bir dost eli aramak, o pimin üzerindeki devasa yükü hafifletmek adına yapılabilecek en mantıklı hamledir şüphesiz.
Peki, dağın başında veya trafiğin tam ortasında bu durum başınıza gelirse ne yapacaksınız, çekici çağırmak tek çare mi? Otomobil üreticileri bu tür kriz anları için vites konsolunun bir köşesine, genellikle küçük bir plastik kapakla gizlenmiş "Shift Lock Release" düğmesini yerleştirirler ki hayat kurtarır. Anahtarınızı veya ince uçlu bir nesneyi o küçük yuvaya bastırdığınızda, mekanik kilidi manuel olarak devre dışı bırakır ve vitesi boşa, yani "N" konumuna alarak aracı en azından güvenli bir yere çekebilir ya da motoru çalıştırıp yolunuza devam edebilirsiniz. Yalnız bu bypass yönteminin sadece geçici bir acil durum çözümü olduğunu, sorunun köküne inilmediği takdirde aynı senaryonun bir sonraki duruşunuzda tekrar sahneleneceğini aklınızdan çıkarmamalısınız. Bazen de sorun tamamen akünün zayıflamasından, sistemdeki voltaj düşüklüğünün selenoidi çekecek gücü bulamamasından ibarettir...
Zamanla aşınan vites mekanizmasının içindeki kablo bağlantıları, gevşeyen soketler veya konsola dökülen şekerli bir kahvenin yarattığı o yapışkan tabaka bile bu can sıkıcı kilitlenmeye zemin hazırlayabilir. Mekanik parçaların arasına sızan yabancı maddeler zamanla vites mandalının hareket kabiliyetini sınırlar, sürücü ne kadar güç uygularsa uygulasın o klik sesini duyamaz hale gelir. Gösterge panelindeki arıza lambalarını dikkatle süzmek, aracın kendi diliyle size ne anlatmak istediğini çözmek bu süreçte atılacak en doğru adımlardan biridir. Belki basit bir sigorta değişimiyle, belki de vites kutusunun altındaki küçük bir pimin yağlanmasıyla çözülebilecek bu durum, panikle hareket edildiğinde çok daha masraflı şanzıman revizyonlarına yol açabilir. Sakin kalıp sistemi sırayla kontrol etmek, bu karmaşık metal yığınının dilinden anlamanın ilk kuralıdır her zaman.
Direksiyonun altındaki o karanlık pedal kutusuna eğilip baktığınızda, her şeyin göründüğünden çok daha entegre bir elektrik şemasına bağlı olduğunu fark edersiniz ki bu durum deneyimli sürücüler için bile bazen kafa karıştırıcı olabilir. Fren lambalarınızın yanıp yanmadığını kontrol etmek, bu gizemli kilidin şifresini çözmenin en kestirme, en maliyetsiz yoludur aslında. Eğer arkadaki stop lambaları siz pedala yüklendiğinizde sessizliğe gömülüyorsa, akım şanzıman kilidine ulaşmıyor demektir ve bu da sizi doğrudan bir elektrik arızasına yönlendirir. Tabii bir de işin hidrolik ve mekanik boyutu var; dik bir yokuşa aracı park ederken önce yükü el frenine bindirmek yerine direkt "P" konumuna alıp bıraktıysanız, şanzımanın park pimi (parking pawl) tüm araç ağırlığının altında ezilmiş ve sıkışmış olabilir. Böyle anlarda vitesi zorlamak yerine, aracı hafifçe ileri veya geri sallayacak bir dost eli aramak, o pimin üzerindeki devasa yükü hafifletmek adına yapılabilecek en mantıklı hamledir şüphesiz.
Peki, dağın başında veya trafiğin tam ortasında bu durum başınıza gelirse ne yapacaksınız, çekici çağırmak tek çare mi? Otomobil üreticileri bu tür kriz anları için vites konsolunun bir köşesine, genellikle küçük bir plastik kapakla gizlenmiş "Shift Lock Release" düğmesini yerleştirirler ki hayat kurtarır. Anahtarınızı veya ince uçlu bir nesneyi o küçük yuvaya bastırdığınızda, mekanik kilidi manuel olarak devre dışı bırakır ve vitesi boşa, yani "N" konumuna alarak aracı en azından güvenli bir yere çekebilir ya da motoru çalıştırıp yolunuza devam edebilirsiniz. Yalnız bu bypass yönteminin sadece geçici bir acil durum çözümü olduğunu, sorunun köküne inilmediği takdirde aynı senaryonun bir sonraki duruşunuzda tekrar sahneleneceğini aklınızdan çıkarmamalısınız. Bazen de sorun tamamen akünün zayıflamasından, sistemdeki voltaj düşüklüğünün selenoidi çekecek gücü bulamamasından ibarettir...
Zamanla aşınan vites mekanizmasının içindeki kablo bağlantıları, gevşeyen soketler veya konsola dökülen şekerli bir kahvenin yarattığı o yapışkan tabaka bile bu can sıkıcı kilitlenmeye zemin hazırlayabilir. Mekanik parçaların arasına sızan yabancı maddeler zamanla vites mandalının hareket kabiliyetini sınırlar, sürücü ne kadar güç uygularsa uygulasın o klik sesini duyamaz hale gelir. Gösterge panelindeki arıza lambalarını dikkatle süzmek, aracın kendi diliyle size ne anlatmak istediğini çözmek bu süreçte atılacak en doğru adımlardan biridir. Belki basit bir sigorta değişimiyle, belki de vites kutusunun altındaki küçük bir pimin yağlanmasıyla çözülebilecek bu durum, panikle hareket edildiğinde çok daha masraflı şanzıman revizyonlarına yol açabilir. Sakin kalıp sistemi sırayla kontrol etmek, bu karmaşık metal yığınının dilinden anlamanın ilk kuralıdır her zaman.
