Cengiz Demir
Kayıtlı Kullanıcı
Beynin o en kuytu, en karanlık dehlizlerinde bir yerlerde, dopamin denilen o lanet olası kimyasalın dengesi bir şaştı mı... Al başına belayı. İstemsizce göz kırpmalar, omuz silkmeten helak olmalar, hatta boğazını yırtarcasına ses çıkarmalar hepsi ama hepsi bazal ganglionların o kusursuz işleyen çarklarının arasına sıkışan çakıl taşlarından ibaret aslında. Sinapslar arası iletişim kopuyor abi ya, bildiğin elektrik kaçağı yapıyor sistem. Nörotransmitterlerin bu kontrolsüz dansı, motor korteksi öyle bir uyarıyor ki, vücut kendi kendine söz geçiremez hale geliyor ansızın. Bir nevi nörolojik bir başkaldırı, içten içe büyüyen sessiz bir volkan.
Hiç düşündünüz mü, insan kendi bedenine neden yabancılaşır, neden kendi kaslarının kölesi olur ki bir anda? Genetik altyapı diyor bilim insanları, aile ağacının derinliklerine gizlenmiş mutasyonlar, kalıtımsal aktarımlar... Vallahi billahi bazen sadece anne babadan kalan o gizli miras, yıllar sonra bir tetiğin çekilmesiyle çıkıveriyor ortaya. Çevresel faktörler de cabası; hamilelikte yaşanan o ağır stresler, geçirilen enfeksiyonlar, beta hemolitik streptokokların beyin dokusunda bıraktığı o hain izler... Hani PANDAS dedikleri o klinik tablo var ya, işte o tam bir muamma. Çocukluk çağında aniden patlak veren o tik dalgalarının arkasında yatan o immünolojik çılgınlık...
Sıkışıp kalıyorsun o anın içinde, sanki göğsünün üzerine bir öküz oturmuş gibi nefes alamıyorsun. Tik gelmeden önceki o premoniter his, o dayanılmaz dürtü yok mu, insanı çıldırtmanın eşiğine getiriyor vallahi. Hani bir hapşırık gelir de tutamazsın ya, tam olarak öyle bir çaresizlik işte bu. Durdurmaya çalışıyorsun, iradenle baskılıyorsun, saniyelerce kasıyorsun kendini ama nafile... Sonrası tam bir patlama, daha şiddetli bir geri dönüş, tam bir hüsran...
Stres ve anksiyete bu işin yakıtı, adeta yangına körükle gitmek gibi bir şey. Kortizol seviyesi tavan yaptığında, limbik sistem çıldırdığında o tikler var ya, adeta çifter çifter resital yapıyor bedende. Rahat bırakın kendinizi desem, biliyorum, demesi kolay diyeceksiniz içinden. Ama gerçekten, o zihinsel baskıyı biraz olsun hafifletmeden bu nöronal fırtınayı dindirmenin imkanı yok gibi. Bir bakmışsın geçmiş, bir bakmışsın en tepe noktada...
Obsesif kompulsif bozuklukla veya dikkat eksikliğiyle el ele tutuşup gelmesi de cabası bu illetin. Komorbidite diyor tıp dünyası buna, yani dertlerin dertleri doğurması, birbirini beslemesi durumu. Beyindeki striatum bölgesindeki o devrelerin, o prefrontal korteksle olan bağlantılarının kopukluğu hem zihni bulandırıyor hem de bedeni kontrolsüzce savuruyor oradan oraya. Bir yanda durdurulamayan düşünceler, diğer yanda o düşüncelerin bedendeki o ritmik, o yorucu yansımaları... Çok zor, gerçekten çok zor...
Hiç düşündünüz mü, insan kendi bedenine neden yabancılaşır, neden kendi kaslarının kölesi olur ki bir anda? Genetik altyapı diyor bilim insanları, aile ağacının derinliklerine gizlenmiş mutasyonlar, kalıtımsal aktarımlar... Vallahi billahi bazen sadece anne babadan kalan o gizli miras, yıllar sonra bir tetiğin çekilmesiyle çıkıveriyor ortaya. Çevresel faktörler de cabası; hamilelikte yaşanan o ağır stresler, geçirilen enfeksiyonlar, beta hemolitik streptokokların beyin dokusunda bıraktığı o hain izler... Hani PANDAS dedikleri o klinik tablo var ya, işte o tam bir muamma. Çocukluk çağında aniden patlak veren o tik dalgalarının arkasında yatan o immünolojik çılgınlık...
Sıkışıp kalıyorsun o anın içinde, sanki göğsünün üzerine bir öküz oturmuş gibi nefes alamıyorsun. Tik gelmeden önceki o premoniter his, o dayanılmaz dürtü yok mu, insanı çıldırtmanın eşiğine getiriyor vallahi. Hani bir hapşırık gelir de tutamazsın ya, tam olarak öyle bir çaresizlik işte bu. Durdurmaya çalışıyorsun, iradenle baskılıyorsun, saniyelerce kasıyorsun kendini ama nafile... Sonrası tam bir patlama, daha şiddetli bir geri dönüş, tam bir hüsran...
Stres ve anksiyete bu işin yakıtı, adeta yangına körükle gitmek gibi bir şey. Kortizol seviyesi tavan yaptığında, limbik sistem çıldırdığında o tikler var ya, adeta çifter çifter resital yapıyor bedende. Rahat bırakın kendinizi desem, biliyorum, demesi kolay diyeceksiniz içinden. Ama gerçekten, o zihinsel baskıyı biraz olsun hafifletmeden bu nöronal fırtınayı dindirmenin imkanı yok gibi. Bir bakmışsın geçmiş, bir bakmışsın en tepe noktada...
Obsesif kompulsif bozuklukla veya dikkat eksikliğiyle el ele tutuşup gelmesi de cabası bu illetin. Komorbidite diyor tıp dünyası buna, yani dertlerin dertleri doğurması, birbirini beslemesi durumu. Beyindeki striatum bölgesindeki o devrelerin, o prefrontal korteksle olan bağlantılarının kopukluğu hem zihni bulandırıyor hem de bedeni kontrolsüzce savuruyor oradan oraya. Bir yanda durdurulamayan düşünceler, diğer yanda o düşüncelerin bedendeki o ritmik, o yorucu yansımaları... Çok zor, gerçekten çok zor...
