Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Elindeki o siyah beyaz, sislere bürünmüş asetat kağıdına ya da ekranındaki o kontrastı yüksek gri pixellere bakıp "Acaba içeride ne dönüyor?" diye düşünmek öyle garip bir his ki... İnsan o an kendi gövdesine dışarıdan bakan bir yabancı gibi kalakalıyor vallahi. Hele o raporda yazan "kostodiafragmatik sinüsler açıktır" ya da "dejeneratif osteofitik sivrileşmeler izlenmektedir" gibi latince kokan, soğuk terler döktüren teknik ibareleri görünce insan bir an durup yutkunuyor, kalbi hızlanıyor. Aslında her şey o x-ışınlarının farklı yoğunluktaki dokulardan geçerken geride bıraktığı gölgelerin, yani bir nevi anatominin gölge oyununun hikayesinden ibaret. Kemik gibi kalsiyum zengini yoğun yapılar o ışınları emip bembeyaz parlarken, akciğerler gibi içi hava dolu boşluklar ışını geçirip simsiyah birer kuyu gibi uzanıyor önümüzde. İşte o grili beyazlı geçişlerin her biri, aslında senin içerideki mimarinin o anki sessiz birer fotoğrafı...
Radyoloğun o mikroskobik gölgeleri ayıklarken kullandığı dile biraz aşina olmak lazım abi ya, yoksa insan kendini dipsiz bir kuyuda buluyor. Mesela o raporda "opasite artışı" diye bir şey mi okudun; hemen panik yapma, sakin ol, sadece oradaki dokunun normalden biraz daha yoğunlaştığını, ışını daha çok tuttuğunu söylüyor adamlar. Ya da tam tersi, "lüsent alan" dedikleri şey, o bölgenin ışını adeta yalayıp yuttuğunu ve daha karanlık, daha boş kaldığını anlatıyor ki bu da bazen basit bir hava kistine, bazen de doku kaybına işaret edebilir. Bir de şu meşhur "eklem aralığında daralma" meselesi var ki... Kıkırdağın o yıllara meydan okuyan tampon görevini yavaş yavaş kaybettiğini, iki kemiğin birbirine o eski mesafeli, kibar duruşunu bozup yaklaştığını fısıldar bize sessizce. İki milimetrelik bir daralma bile o dizin, o kalçanın sabahları neden o kadar nazlı uyandığını, neden çıtırdadığını o kadar net açıklar ki şaşarsın.
Bana o görüntüyü gönderen dostların çoğunda gördüğüm ortak bir yanılgı var; sanılıyor ki o rapor her derdin nihai, tek ve mutlak gerçeğini haykırıyor. Oysa radyoloji bir teşhis sanatı olduğu kadar, klinik bulgularla birleşmediği sürece yarım kalmış, sonu yazılmamış bir roman gibidir... Sen sabah yataktan kalkarken o belindeki sızıyı hissetmiyorsan, filmdeki o milimetrik fıtık başlangıcının, o küçük disk kaymasının kağıt üzerinde yazmasından başka hiçbir hükmü yoktur aslında, inan bana. Yani demem o ki, sadece filme bakarak "bende şu hastalık var" demek, sadece gölgeye bakarak o gölgeyi bırakan ağacın cinsini tahmin etmeye çalışmaya benziyor biraz. Muayene odasındaki o doktorun eli beline dokunmadan, refleks çekici dizine vurup o sinirlerin canlılığını ölçmeden yazılan her yorum, havada asılı duran birer olasılıktan ibaret kalıyor her zaman.
Yine de insan duramıyor, o e-nabız sistemine düşen PDF dosyasını satır satır tarayıp her kelimeyi internette aratıyor, biliyorum, vallahi ben de yapıyorum bazen aynı şeyi. Ama bak, oradaki "normal anatomik varyasyon" yazısını görüp de bunu bir hastalık sanmak öyle büyük bir haksızlık ki insanın kendi bedenine... Herkesin burnu, gözü nasıl başkaysa, içimizdeki o kemiklerin kıvrımları, sinüs boşluklarının genişliği ya da kaburgaların o hafif asimetrik duruşu da tamamen kişiye özel, tamamen sana ait birer tasarım harikası aslında. Birinin atlas kemiği diğerininkinden iki derece daha sola yatık diye bu onu hasta yapmaz, sadece onu kendisi yapar o kadar. O yüzden o teknik terimlerin soğukluğuna kapılıp moralini bozmak yerine, o raporu klinik tablonun, yani senin o an ne hissettiğinin, nerenin ağrıdığının üzerine örtülecek bir yapboz parçası olarak görmek en sağlıklısı...
Radyoloğun o mikroskobik gölgeleri ayıklarken kullandığı dile biraz aşina olmak lazım abi ya, yoksa insan kendini dipsiz bir kuyuda buluyor. Mesela o raporda "opasite artışı" diye bir şey mi okudun; hemen panik yapma, sakin ol, sadece oradaki dokunun normalden biraz daha yoğunlaştığını, ışını daha çok tuttuğunu söylüyor adamlar. Ya da tam tersi, "lüsent alan" dedikleri şey, o bölgenin ışını adeta yalayıp yuttuğunu ve daha karanlık, daha boş kaldığını anlatıyor ki bu da bazen basit bir hava kistine, bazen de doku kaybına işaret edebilir. Bir de şu meşhur "eklem aralığında daralma" meselesi var ki... Kıkırdağın o yıllara meydan okuyan tampon görevini yavaş yavaş kaybettiğini, iki kemiğin birbirine o eski mesafeli, kibar duruşunu bozup yaklaştığını fısıldar bize sessizce. İki milimetrelik bir daralma bile o dizin, o kalçanın sabahları neden o kadar nazlı uyandığını, neden çıtırdadığını o kadar net açıklar ki şaşarsın.
Bana o görüntüyü gönderen dostların çoğunda gördüğüm ortak bir yanılgı var; sanılıyor ki o rapor her derdin nihai, tek ve mutlak gerçeğini haykırıyor. Oysa radyoloji bir teşhis sanatı olduğu kadar, klinik bulgularla birleşmediği sürece yarım kalmış, sonu yazılmamış bir roman gibidir... Sen sabah yataktan kalkarken o belindeki sızıyı hissetmiyorsan, filmdeki o milimetrik fıtık başlangıcının, o küçük disk kaymasının kağıt üzerinde yazmasından başka hiçbir hükmü yoktur aslında, inan bana. Yani demem o ki, sadece filme bakarak "bende şu hastalık var" demek, sadece gölgeye bakarak o gölgeyi bırakan ağacın cinsini tahmin etmeye çalışmaya benziyor biraz. Muayene odasındaki o doktorun eli beline dokunmadan, refleks çekici dizine vurup o sinirlerin canlılığını ölçmeden yazılan her yorum, havada asılı duran birer olasılıktan ibaret kalıyor her zaman.
Yine de insan duramıyor, o e-nabız sistemine düşen PDF dosyasını satır satır tarayıp her kelimeyi internette aratıyor, biliyorum, vallahi ben de yapıyorum bazen aynı şeyi. Ama bak, oradaki "normal anatomik varyasyon" yazısını görüp de bunu bir hastalık sanmak öyle büyük bir haksızlık ki insanın kendi bedenine... Herkesin burnu, gözü nasıl başkaysa, içimizdeki o kemiklerin kıvrımları, sinüs boşluklarının genişliği ya da kaburgaların o hafif asimetrik duruşu da tamamen kişiye özel, tamamen sana ait birer tasarım harikası aslında. Birinin atlas kemiği diğerininkinden iki derece daha sola yatık diye bu onu hasta yapmaz, sadece onu kendisi yapar o kadar. O yüzden o teknik terimlerin soğukluğuna kapılıp moralini bozmak yerine, o raporu klinik tablonun, yani senin o an ne hissettiğinin, nerenin ağrıdığının üzerine örtülecek bir yapboz parçası olarak görmek en sağlıklısı...
