Ahmet Katan
Kayıtlı Kullanıcı
Elinizdeki o beyaz kağıt parçası, yani o karmaşık rakamların havada uçuştuğu kan tahlili raporu, aslında vücudunuzun gizli dilidir. Laboratuvardan çıktınız, elinizde bir sürü kısaltma; WBC, RBC, Hb... İnsan bakınca panikliyor tabii, "Abi bu ne, ben bittim mi şimdi?" diye kendi kendini yiyor. Vallahi billahi hiç gerek yok o kadar strese. O referans aralıklarının dışındaki küçük oklar, kırmızı renkler hemen felaket habercisi falan değil, sadece içeride bir şeylerin ritminin değiştiğini fısıldıyor bize. Bazen uykusuz kaldığınız bir gecenin, bazen o gün az su içmiş olmanızın faturasıdır o minik sapmalar... Bir tık yukarısı, bir tık aşağısı hemen kıyamet demek değil yani, sakin olalım.
Hekimlik hayatım boyunca o kağıtlara bakıp ağlayan yüzlerce insan gördüm; hepsi de aslında sapasağlam çıktı sonradan. İnanın bana, tıp dili bazen gereksiz yere korkutur insanı. O yüzden o raporu elinize aldığınızda ilk yapacağınız şey, derin bir nefes alıp Google'a sarılmaktan vazgeçmek olmalı. İnternetteki o bilgi kirliliği yok mu, insanı sapasağlamken mezara sokar adeta! Hangi tahlilin ne anlama geldiğini, o değerlerin neden öyle çıktığını anlamak için bir uzmanın gözü, deneyimli bir doktorun tahlili okuması şarttır. Sadece bir değere bakarak teşhis konmaz, konamaz... Vücut bir bütündür ve her organ birbiriyle konuşur aslında.
Demir eksikliği deyip geçiyoruz mesela ama o halsizliğin, sabahları yataktan kalkamamaların arkasındaki asıl suçlu o bizzat kendisidir işte. Kanınızdaki hemoglobin değeri düştüyse, hücrelerinize yeterince oksijen gitmiyor demektir, motor su kaynatıyor gibi düşünün. "Ya her gün uyuyorum ama hala yorgunum" diyorsan, dön bir bak bakalım o ferritine. Canınız hiçbir şey yapmak istemez, hayattan tat alamazsınız bazen... Sadece bir vitamin, bir mineral eksikliği insanın bütün psikolojisini altüst etmeye yeter de artar bile.
Şu lökosit yani WBC dedikleri şey var ya, işte o sizin vücudunuzun fedaisidir, mikrop gördü mü hemen ordusunu toplar. Tahlilde yüksek çıkınca hemen "Eyvah, kanser miyim?" diye ortalığı ayağa kaldırmayın gözünüzü seveyim. Belki basit bir diş eti iltihabınız var, belki de vücut geçen hafta kaptığınız o şifayı yeni yeni atlatıyor... Savaş meydanında asker sayısı artmışsa, içeride bir mücadele var demektir, hepsi bu. Kendini korumaya alıyor sistem, senin için savaşıyor o hücreler aslında.
Karaciğer enzimleri yani o AST ve ALT değerleri yükseldiğinde ise vücut size resmen "Biraz yavaşla, beni çok yordun" diye sinyal gönderiyordur. Hafta sonu yediğiniz o ağır yemekler, kontrolsüzce yuttuğunuz ağrı kesiciler, o paketli gıdalar... Karaciğer sessiz sedasız çalışır ama sabrı taşınca da faturayı bu enzimlerle keser insanın önüne. Ona iyi bakın, o sizin fabrikadaki en çalışkan işçiniz çünkü. Biraz sebze, bolca su ve temiz hava... İşin sırrı bazen bu kadar basittir işte.
Böbreklerin durumunu gösteren üre ve kreatinin değerleri ise vücudun temizlik işlerinin ne kadar tıkırında gittiğinin açık bir kanıtıdır. Eğer bu değerler sınırın üzerindeyse, muhtemelen gün içinde su içmeyi tamamen unutan o insanlardan birisinizdir siz de. "Günde iki kahve içiyorum, yetiyor" demeyin, kahve suyun yerini tutmaz ki... Böbrekler süzemiyor, o atıklar içeride birikiyor sonra. Kendinize bir iyilik yapın ve o bardağı hemen şimdi doldurun derim.
Kolesterol meselesi ise tamamen bir algı oyunundan ibaret hale geldi şu son yıllarda; iyi kolesterol, kötü kolesterol derken kafamız çorba oldu iyice. HDL yüksekse sevinin, o temizlikçidir; LDL yüksekse biraz dikkat, o da damarları tıkayan o yapışkan maddedir işte. Ama tek başına kolesterol yüksekliği hiçbir şey ifade etmez, genetiğiniz ne diyor, sigara var mı, tansiyon ne alemde? Hepsini yan yana koyup resmi öyle büyütmek lazım... Yoksa sadece rakamlara bakarak ömür geçmez.
Sonuç olarak o tahlil kağıdı sizin düşmanınız değil, tam aksine kendinizi daha iyi tanımanız için size sunulmuş harika bir rehberdir. Şimdi o raporu yavaşça masaya bırakın, bir bardak su için ve randevu saatinizi bekleyin. Doktorunuz size en doğru yolu gösterecektir zaten, bana güvenin... Sağlık, o rakamların toplamından çok daha büyük ve mucizevi bir dengedir sonuçta.
Hekimlik hayatım boyunca o kağıtlara bakıp ağlayan yüzlerce insan gördüm; hepsi de aslında sapasağlam çıktı sonradan. İnanın bana, tıp dili bazen gereksiz yere korkutur insanı. O yüzden o raporu elinize aldığınızda ilk yapacağınız şey, derin bir nefes alıp Google'a sarılmaktan vazgeçmek olmalı. İnternetteki o bilgi kirliliği yok mu, insanı sapasağlamken mezara sokar adeta! Hangi tahlilin ne anlama geldiğini, o değerlerin neden öyle çıktığını anlamak için bir uzmanın gözü, deneyimli bir doktorun tahlili okuması şarttır. Sadece bir değere bakarak teşhis konmaz, konamaz... Vücut bir bütündür ve her organ birbiriyle konuşur aslında.
Demir eksikliği deyip geçiyoruz mesela ama o halsizliğin, sabahları yataktan kalkamamaların arkasındaki asıl suçlu o bizzat kendisidir işte. Kanınızdaki hemoglobin değeri düştüyse, hücrelerinize yeterince oksijen gitmiyor demektir, motor su kaynatıyor gibi düşünün. "Ya her gün uyuyorum ama hala yorgunum" diyorsan, dön bir bak bakalım o ferritine. Canınız hiçbir şey yapmak istemez, hayattan tat alamazsınız bazen... Sadece bir vitamin, bir mineral eksikliği insanın bütün psikolojisini altüst etmeye yeter de artar bile.
Şu lökosit yani WBC dedikleri şey var ya, işte o sizin vücudunuzun fedaisidir, mikrop gördü mü hemen ordusunu toplar. Tahlilde yüksek çıkınca hemen "Eyvah, kanser miyim?" diye ortalığı ayağa kaldırmayın gözünüzü seveyim. Belki basit bir diş eti iltihabınız var, belki de vücut geçen hafta kaptığınız o şifayı yeni yeni atlatıyor... Savaş meydanında asker sayısı artmışsa, içeride bir mücadele var demektir, hepsi bu. Kendini korumaya alıyor sistem, senin için savaşıyor o hücreler aslında.
Karaciğer enzimleri yani o AST ve ALT değerleri yükseldiğinde ise vücut size resmen "Biraz yavaşla, beni çok yordun" diye sinyal gönderiyordur. Hafta sonu yediğiniz o ağır yemekler, kontrolsüzce yuttuğunuz ağrı kesiciler, o paketli gıdalar... Karaciğer sessiz sedasız çalışır ama sabrı taşınca da faturayı bu enzimlerle keser insanın önüne. Ona iyi bakın, o sizin fabrikadaki en çalışkan işçiniz çünkü. Biraz sebze, bolca su ve temiz hava... İşin sırrı bazen bu kadar basittir işte.
Böbreklerin durumunu gösteren üre ve kreatinin değerleri ise vücudun temizlik işlerinin ne kadar tıkırında gittiğinin açık bir kanıtıdır. Eğer bu değerler sınırın üzerindeyse, muhtemelen gün içinde su içmeyi tamamen unutan o insanlardan birisinizdir siz de. "Günde iki kahve içiyorum, yetiyor" demeyin, kahve suyun yerini tutmaz ki... Böbrekler süzemiyor, o atıklar içeride birikiyor sonra. Kendinize bir iyilik yapın ve o bardağı hemen şimdi doldurun derim.
Kolesterol meselesi ise tamamen bir algı oyunundan ibaret hale geldi şu son yıllarda; iyi kolesterol, kötü kolesterol derken kafamız çorba oldu iyice. HDL yüksekse sevinin, o temizlikçidir; LDL yüksekse biraz dikkat, o da damarları tıkayan o yapışkan maddedir işte. Ama tek başına kolesterol yüksekliği hiçbir şey ifade etmez, genetiğiniz ne diyor, sigara var mı, tansiyon ne alemde? Hepsini yan yana koyup resmi öyle büyütmek lazım... Yoksa sadece rakamlara bakarak ömür geçmez.
Sonuç olarak o tahlil kağıdı sizin düşmanınız değil, tam aksine kendinizi daha iyi tanımanız için size sunulmuş harika bir rehberdir. Şimdi o raporu yavaşça masaya bırakın, bir bardak su için ve randevu saatinizi bekleyin. Doktorunuz size en doğru yolu gösterecektir zaten, bana güvenin... Sağlık, o rakamların toplamından çok daha büyük ve mucizevi bir dengedir sonuçta.
