Sibel Hoca
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah araca bindiğinizde o vites kolunun taş gibi kaskatı kesilmesi ya da tam tersi, boştaymış gibi hissizce sağa sola savrulması tam bir sinir harbidir. Motor çalışırken vitese geçmeyen araç, stop edildiğinde tereyağından kıl çeker gibi geçiyorsa, gözünüzü hiç kırpmadan direkt debriyaj sistemine odaklanmanız gerekir. Debriyaj pedalına bastığınızda hissettiğiniz o aşırı yumuşaklık veya tam tersi sertlik, aslında sistemdeki hidrolik sıvısının bittiğinin ya da merkez silindirlerin kaçırdığının açık bir kanıtıdır. Sıvı eksilmişse sisteme hava dolar ve siz pedala ne kadar basarsanız basın, baskı balatayı ayırmaya gücü yetmez mekanizmanın. Yani şanzıman dönmeye devam ederken siz dişlileri birbirine geçirmeye çalışırsınız ki, o gelen cırtlama sesi zaten her şeyi özetler...
Şanzıman yağının ömrünü tamamlamış olması veya tamamen eksilmesi, vites geçişlerini tam bir eziyete dönüştüren, çoğunlukla da ihmal edilen devasa bir problemdir. Yağ dediğimiz o hayati sıvı, şanzıman içindeki dişlilerin sürtünmesini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda sistemin ideal çalışma sıcaklığında kalmasını sağlar. Zamanla vizkozitesini kaybeden, yani özelliğini yitirip su gibi olan ya da içine metal çapakları dolan yağ, vites mekanizmasının rahat hareket etmesini doğrudan engeller. Aracın altına eğilip bakın, vites kutusunun etrafında terleme veya bariz bir sızıntı var mı? Eğer şanzıman susuz, yani yağsız kaldıysa dişliler birbirini kemirmeye başlar ve bir süre sonra o vites kolunu yerinden oynatmak bile imkansız hale gelir.
Vites halatlarının kopması veya yerinden çıkması ise genellikle aniden gelişen ve sürücüyü yolda bırakan mekanik bir kopukluktur. Kolu hareket ettirdiğinizde o alışık olduğunuz direnci hissetmiyorsanız, sanki boş bir çorbayı karıştırıyor gibiyseniz, muhtemelen vites kulesi ile şanzıman arasındaki o çelik halatlar görevini yapmayı bırakmıştır. Bu durumda şanzımanın üzerindeki seçici mekanizma sabit kalır, siz içeride kolu ne kadar sallarsanız sallayın boşa kürek çekersiniz. Bazen sadece halatın ucundaki plastik burçlar aşınır ve yerinden çıkar; bazen de halat tamamen kopar... Çözüm mü? Kaputu açıp şanzımanın üzerindeki vites mekanizmasına elle müdahale ederek aracı en azından ikinci vitese alıp en yakın sanayiye kadar tıngır mıngır götürmek bir ihtimaldir, tabii eliniz biraz anahtar tutuyorsa.
Senkronmeç dediğimiz o küçük ama hayati pirinç parçaların aşınması, genellikle sadece belirli viteslerde, mesela en çok kullanılan iki ve üçüncü viteslerde kendini gösterir. Dişlilerin hızını eşitleyerek sarsıntısız bir geçiş sağlayan bu parçalar bittiğinde, vitese takmaya çalıştığınız her an dişlilerin birbirine çarpma sesini içinizde hissedersiniz. Sadece vites büyütürken değil, vites küçültürken de o meşhur cırtlama sesi geliyorsa şanzımanın inme vakti çoktan gelmiştir demektir. İki dişlinin aynı hızda dönmesini sağlayamayan aşınmış bir senkronmeç, sizi vites koluyla adeta bir bilek güreşine davet eder ve bu güreşin galibi hiçbir zaman sürücü olmaz.
Debriyaj setinin, yani baskı, balata ve rulman üçlüsünün tamamen bitmesi, aracı vitese geçirmemenin ötesinde, vitese geçse bile yerinden kıpırdatmayacak bir durumdur. Balatanın üzerindeki sürtünme yüzeyi tükendiğinde veya baskı yayları özelliğini yitirdiğinde, motorun gücü şanzımana, oradan da tekerleklere sağlıklı bir şekilde iletilemez. Debriyajı bıraktığınızda kavrama noktasının en yukarıda olması, aracın devirlenip hızlanmaması zaten bu sonun yaklaştığının habercisidir. Arabayı zorlamanın, vites kolunu asılarak kırmanın hiçbir manası yok; balata tamamen bittiyse ve kaçırıyorsa, o araç o vitese zorla girse bile sizi gitmek istediğiniz yere götürmeyecektir.
Şanzıman yağının ömrünü tamamlamış olması veya tamamen eksilmesi, vites geçişlerini tam bir eziyete dönüştüren, çoğunlukla da ihmal edilen devasa bir problemdir. Yağ dediğimiz o hayati sıvı, şanzıman içindeki dişlilerin sürtünmesini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda sistemin ideal çalışma sıcaklığında kalmasını sağlar. Zamanla vizkozitesini kaybeden, yani özelliğini yitirip su gibi olan ya da içine metal çapakları dolan yağ, vites mekanizmasının rahat hareket etmesini doğrudan engeller. Aracın altına eğilip bakın, vites kutusunun etrafında terleme veya bariz bir sızıntı var mı? Eğer şanzıman susuz, yani yağsız kaldıysa dişliler birbirini kemirmeye başlar ve bir süre sonra o vites kolunu yerinden oynatmak bile imkansız hale gelir.
Vites halatlarının kopması veya yerinden çıkması ise genellikle aniden gelişen ve sürücüyü yolda bırakan mekanik bir kopukluktur. Kolu hareket ettirdiğinizde o alışık olduğunuz direnci hissetmiyorsanız, sanki boş bir çorbayı karıştırıyor gibiyseniz, muhtemelen vites kulesi ile şanzıman arasındaki o çelik halatlar görevini yapmayı bırakmıştır. Bu durumda şanzımanın üzerindeki seçici mekanizma sabit kalır, siz içeride kolu ne kadar sallarsanız sallayın boşa kürek çekersiniz. Bazen sadece halatın ucundaki plastik burçlar aşınır ve yerinden çıkar; bazen de halat tamamen kopar... Çözüm mü? Kaputu açıp şanzımanın üzerindeki vites mekanizmasına elle müdahale ederek aracı en azından ikinci vitese alıp en yakın sanayiye kadar tıngır mıngır götürmek bir ihtimaldir, tabii eliniz biraz anahtar tutuyorsa.
Senkronmeç dediğimiz o küçük ama hayati pirinç parçaların aşınması, genellikle sadece belirli viteslerde, mesela en çok kullanılan iki ve üçüncü viteslerde kendini gösterir. Dişlilerin hızını eşitleyerek sarsıntısız bir geçiş sağlayan bu parçalar bittiğinde, vitese takmaya çalıştığınız her an dişlilerin birbirine çarpma sesini içinizde hissedersiniz. Sadece vites büyütürken değil, vites küçültürken de o meşhur cırtlama sesi geliyorsa şanzımanın inme vakti çoktan gelmiştir demektir. İki dişlinin aynı hızda dönmesini sağlayamayan aşınmış bir senkronmeç, sizi vites koluyla adeta bir bilek güreşine davet eder ve bu güreşin galibi hiçbir zaman sürücü olmaz.
Debriyaj setinin, yani baskı, balata ve rulman üçlüsünün tamamen bitmesi, aracı vitese geçirmemenin ötesinde, vitese geçse bile yerinden kıpırdatmayacak bir durumdur. Balatanın üzerindeki sürtünme yüzeyi tükendiğinde veya baskı yayları özelliğini yitirdiğinde, motorun gücü şanzımana, oradan da tekerleklere sağlıklı bir şekilde iletilemez. Debriyajı bıraktığınızda kavrama noktasının en yukarıda olması, aracın devirlenip hızlanmaması zaten bu sonun yaklaştığının habercisidir. Arabayı zorlamanın, vites kolunu asılarak kırmanın hiçbir manası yok; balata tamamen bittiyse ve kaçırıyorsa, o araç o vitese zorla girse bile sizi gitmek istediğiniz yere götürmeyecektir.
