Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Sabahtan beri çenenin altında beliren o küçük sertlikle bakışıp durmak, insanın kendi anatomisiyle imtihanı sanki... Vücudun o sessiz sedasız çalışan çöpçü sistemi, yani lenfatik drenaj mekanizması, hücreler arası sıvıda devriye gezen B ve T lenfositlerinin bir anda alarm durumuna geçmesiyle boyuttan boyuta atlayabiliyor. Hücre birikiyor orada, süzgeç tıkanıyor, doku şişiyor işte. Vallahi insana o an gelen o hafif panik hissi yok mu, hemen en kötü senaryoyu yazdırır adama.
Üst solunum yolu enfeksiyonu dediğin şey, aslında immun sistemin mikroplarla meydan muharebesine girdiği en sıradan arena. Tonsillit olsun, farenjit olsun, hatta o basit gibi görünen diş kökü absesi bile boyun bölgesindeki jugulodigastrik nodların ışık hızıyla reaksiyon vermesine yetip artıyor. Mikroorganizmalar süzgeçten geçmeye çalışırken lenf düğümünün korteksinde gelişen germinal merkez hiperplazisi, dışarıdan elimize o malum fasulye tanesi gibi doku olarak yansıyor. Bakıyorsun boynuna, orada pıt diye belirmiş bir yumru...
Viral yükün vücutta estirdiği fırtınaları hafife almamak lazım abi ya, Epstein-Barr virüsünün yol açtığı mononükleozdan tut da sitomegalovirüse kadar pek çok ajan sistemi altüst edebiliyor. Reaktif lenfadenopati gelişiyor; yani organda kötü huylu bir değişimden ziyade, dışarıdan gelen invaziv tehdide karşı verilen aşırı coşkulu bir hücresel savunma cevabı bu. Hani bazen dokunduğunda hafif canın yanar, o sertlik elinin altında kayar ya... İşte o hassasiyet ve mobilite aslında dokunun canlılığının, savaşın o an aktif olarak devam ettiğinin göstergesi.
Sadece mikroplar mı, bazen vücudun kendi öz savunma mekanizmasının şirazeden çıkması da o nodları birer birer büyütebilir. Romatoid artrit ya da sistemik lupus eritematozus gibi otoimmün tablolarda, bağışıklık hücreleri kendi sağlıklı dokusuna savaş açtığı için lenfoid organlarda proliferasyon yaşanıyor. Kendi kendine zarar veren bir immunite, kendi kendini yoran bir lenf sistemi... Vücut kendi içinde iç savaş yaşarken o düğümlerin sakin ve sessiz kalmasını beklemek biraz safça olurdu zaten.
Köprücük kemiğinin hemen üzerindeki o supraklaviküler bölge var ya, işte oradaki bir büyüme her zaman boyundaki basit bir soğuk algınlığı reaksiyonu kadar masum durmaz. Virchow nodu dediğimiz o yapı, batın içi organlardan veya torasik bölgeden gelen lenf drenajının ana toplama merkezi olduğu için oradaki bir sertlik klinikte hemen kaşların çatılmasına sebep olur. Bazen hiç ağrı yapmaz, öylece durur, taş gibi serttir ve bulunduğu yere yapışık gibidir... Anlarsın ki orada reaktif değil, daha invaziv, daha neoplazik bir süreç işliyor olabilir.
İlaçların da bu sisteme çelme takabileceğini hiç düşündünüz mü, mesela fenitoin gibi epilepsi ilaçları veya bazı antibiyotikler bildiğin aşırı duyarlılık reaksiyonu tetikleyebiliyor. Pseudolenfoma denen bir tablo çıkıyor ortaya, yani muayene ediyorsun, lenf bezi büyümüş, biyopsiye gönderiyorsun ama altında yatan şey sadece vücudun ilaca verdiği o tuhaf ve abartılı tepki. Şaşırtıcı gerçekten, bazen bir hap swallowing edersin ve bütün immun haritanız bir anda alarm vermeye başlar.
Işın tedavisi, lokal travmalar, hatta kedi tırmalaması hastalığına yol açan Bartonella henselae bakterisi bile aksiller yani koltuk altı bölgesindeki nodları davul gibi şişirebilir. Aşırı yorgunluk, lenfatik akışın yavaşlaması ve o bölgedeki makrofaj etkinliğinin tavan yapması... Dokunursun acır, kolunu kaldırırken bir gerginlik hissedersin, sonra dersin ki "Ulan durup dururken bu da nereden çıktı şimdi?"
Dokunun büyüklüğü, kıvamı ve ne kadar süredir orada olduğu soruları bir hekimin zihninde adeta bir dedektiflik dosyası gibi açılır. İki haftayı geçen, giderek büyüyen, ağrısız ve çevre dokulara fikse olmuş, yani elinle bastırdığında kaymayan nodlar için o yüzeysel ultrason cihazının probunu o bölgeye değdirmek şart olur. Biyopsi gerekir belki, ince iğne aspirasyonu yapılır ya da nod tamamen çıkarılıp patoloğun merceği altına yatırılır. Şüpheyi gidermenin, o içteki karanlık noktayı aydınlatmanın en temiz yolu budur çünkü.
Üst solunum yolu enfeksiyonu dediğin şey, aslında immun sistemin mikroplarla meydan muharebesine girdiği en sıradan arena. Tonsillit olsun, farenjit olsun, hatta o basit gibi görünen diş kökü absesi bile boyun bölgesindeki jugulodigastrik nodların ışık hızıyla reaksiyon vermesine yetip artıyor. Mikroorganizmalar süzgeçten geçmeye çalışırken lenf düğümünün korteksinde gelişen germinal merkez hiperplazisi, dışarıdan elimize o malum fasulye tanesi gibi doku olarak yansıyor. Bakıyorsun boynuna, orada pıt diye belirmiş bir yumru...
Viral yükün vücutta estirdiği fırtınaları hafife almamak lazım abi ya, Epstein-Barr virüsünün yol açtığı mononükleozdan tut da sitomegalovirüse kadar pek çok ajan sistemi altüst edebiliyor. Reaktif lenfadenopati gelişiyor; yani organda kötü huylu bir değişimden ziyade, dışarıdan gelen invaziv tehdide karşı verilen aşırı coşkulu bir hücresel savunma cevabı bu. Hani bazen dokunduğunda hafif canın yanar, o sertlik elinin altında kayar ya... İşte o hassasiyet ve mobilite aslında dokunun canlılığının, savaşın o an aktif olarak devam ettiğinin göstergesi.
Sadece mikroplar mı, bazen vücudun kendi öz savunma mekanizmasının şirazeden çıkması da o nodları birer birer büyütebilir. Romatoid artrit ya da sistemik lupus eritematozus gibi otoimmün tablolarda, bağışıklık hücreleri kendi sağlıklı dokusuna savaş açtığı için lenfoid organlarda proliferasyon yaşanıyor. Kendi kendine zarar veren bir immunite, kendi kendini yoran bir lenf sistemi... Vücut kendi içinde iç savaş yaşarken o düğümlerin sakin ve sessiz kalmasını beklemek biraz safça olurdu zaten.
Köprücük kemiğinin hemen üzerindeki o supraklaviküler bölge var ya, işte oradaki bir büyüme her zaman boyundaki basit bir soğuk algınlığı reaksiyonu kadar masum durmaz. Virchow nodu dediğimiz o yapı, batın içi organlardan veya torasik bölgeden gelen lenf drenajının ana toplama merkezi olduğu için oradaki bir sertlik klinikte hemen kaşların çatılmasına sebep olur. Bazen hiç ağrı yapmaz, öylece durur, taş gibi serttir ve bulunduğu yere yapışık gibidir... Anlarsın ki orada reaktif değil, daha invaziv, daha neoplazik bir süreç işliyor olabilir.
İlaçların da bu sisteme çelme takabileceğini hiç düşündünüz mü, mesela fenitoin gibi epilepsi ilaçları veya bazı antibiyotikler bildiğin aşırı duyarlılık reaksiyonu tetikleyebiliyor. Pseudolenfoma denen bir tablo çıkıyor ortaya, yani muayene ediyorsun, lenf bezi büyümüş, biyopsiye gönderiyorsun ama altında yatan şey sadece vücudun ilaca verdiği o tuhaf ve abartılı tepki. Şaşırtıcı gerçekten, bazen bir hap swallowing edersin ve bütün immun haritanız bir anda alarm vermeye başlar.
Işın tedavisi, lokal travmalar, hatta kedi tırmalaması hastalığına yol açan Bartonella henselae bakterisi bile aksiller yani koltuk altı bölgesindeki nodları davul gibi şişirebilir. Aşırı yorgunluk, lenfatik akışın yavaşlaması ve o bölgedeki makrofaj etkinliğinin tavan yapması... Dokunursun acır, kolunu kaldırırken bir gerginlik hissedersin, sonra dersin ki "Ulan durup dururken bu da nereden çıktı şimdi?"
Dokunun büyüklüğü, kıvamı ve ne kadar süredir orada olduğu soruları bir hekimin zihninde adeta bir dedektiflik dosyası gibi açılır. İki haftayı geçen, giderek büyüyen, ağrısız ve çevre dokulara fikse olmuş, yani elinle bastırdığında kaymayan nodlar için o yüzeysel ultrason cihazının probunu o bölgeye değdirmek şart olur. Biyopsi gerekir belki, ince iğne aspirasyonu yapılır ya da nod tamamen çıkarılıp patoloğun merceği altına yatırılır. Şüpheyi gidermenin, o içteki karanlık noktayı aydınlatmanın en temiz yolu budur çünkü.
