Sibel Hoca
Kayıtlı Kullanıcı
Vücudun hücresel boyuttaki o muazzam dengesini koruyabilmesi, aslında tamamen sıvı akışkanlığıyla alakalı bir mühendislik harikasıdır. Hücre içi ve hücre dışı sıvıların osmotik basıncı, aldığımız her mililitre suyla yeniden şekilleniyor. Yani öyle "günde iki litre iç, gerisine karışma" mantığıyla çözülecek bir mesele değil bu, vallahi değil. Böbreklerin süzme kapasitesi, nefrondaki o incecik kanalların çalışma temposu kişiden kişiye o kadar değişiyor ki... Herkesin biyokimyasal haritası kendine hasken, tek bir ölçüyü herkese dayatmak ne derece doğru olabilir?
Metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılması süreci, doğrudan plazma hacmiyle dirsek temasında çalışır. Kan hacmi düştüğü an, vücut adeta hayatta kalma moduna geçiyor ve suyu içeride tutabilmek için antidiüretik hormon salgılamaya başlıyor. Hani bazen gün boyu başınız çatlayacak gibi ağrır da anlam veremezsiniz ya, işte tam orada mekanizma alarm veriyordur aslında. Susuzluk hissi, merkezî sinir sistemine ulaştığında iş işten çoktan geçmiş, dehidrasyon hücresel düzeyde başlamıştır bile... Dolayısıyla susamayı beklemek, yangının bacayı sarmasını izlemekten farksızdır desek yeridir.
İklimsel faktörler ve fiziksel aktivite yoğunluğu, bu denklemin en amansız değişkenleri arasında başı çekiyor abi ya. Nem oranının yüksek olduğu bir ortamda sadece nefes alıp verirken bile kaybedilen o görünmeyen su miktarını bir düşünsenize. Deri yoluyla gerçekleşen bu perspiratio insensibilis süreci, yani o fark edilmeyen terleme, gün içinde litreleri bulabiliyor bazen. Haliyle masa başında oturan bir yazılımcıyla, sahada koşturan bir şantiye şefinin sıvı ihtiyacını aynı kefeye koymak büyük haksızlık. Kilo başına düşen mililitre hesabını yaparken, yaşam tarzının getirdiği o gizli kayıpları da hesaba katmak şart.
Kronik rahatsızlıklar veya kullanılan düzenli ilaçlar da idrar çıkış hızını doğrudan etkileyerek kartların yeniden dağıtılmasına yol açar. Mesela yüksek tansiyon hastalarının kullandığı bazı diüretikler, vücudu adeta bir süzgeç gibi çalıştırarak sürekli su kaybettirir. İşte bu noktada, eksilen sıvının elektrolit dengesini bozmadan, yavaş ve zamana yayarak yerine konması hayati önem taşıyor. Bir dikişte yarım litre su devirmek yerine, gün içine yayılmış küçük ama istikrarlı yudumlar... Vücut ancak bu şekilde o sıvıyı verimli bir şekilde hücre içine alabiliyor, aksi halde doğrudan dışarı şutluyor.
Çay ve kahve gibi kafeinli içeceklerin suyun yerini tutup tutmadığı ise tam bir muamma gibi sunuluyor hep, aslında konu çok net. Kafein, doğası gereği hafif diüretik bir etki gösterdiği için vücuda su kazandırmaktan ziyade, mevcut sıvının atılımını hızlandırabiliyor bazen. "Ben günde on bardak çay içiyorum, suya ihtiyacım yok" demek, kendi kendini kandırmaktan başka bir şey değil inan olsun. Sıvı alımı başkadır, saf H2O molekülünün hücre zarından geçerek yarattığı o saf hidrasyon etkisi bambaşkadır. Ağzımızın kuruması performansı düşüren son evredir, o evreye gelmeden bardağı doldurmak lazım.
Metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılması süreci, doğrudan plazma hacmiyle dirsek temasında çalışır. Kan hacmi düştüğü an, vücut adeta hayatta kalma moduna geçiyor ve suyu içeride tutabilmek için antidiüretik hormon salgılamaya başlıyor. Hani bazen gün boyu başınız çatlayacak gibi ağrır da anlam veremezsiniz ya, işte tam orada mekanizma alarm veriyordur aslında. Susuzluk hissi, merkezî sinir sistemine ulaştığında iş işten çoktan geçmiş, dehidrasyon hücresel düzeyde başlamıştır bile... Dolayısıyla susamayı beklemek, yangının bacayı sarmasını izlemekten farksızdır desek yeridir.
İklimsel faktörler ve fiziksel aktivite yoğunluğu, bu denklemin en amansız değişkenleri arasında başı çekiyor abi ya. Nem oranının yüksek olduğu bir ortamda sadece nefes alıp verirken bile kaybedilen o görünmeyen su miktarını bir düşünsenize. Deri yoluyla gerçekleşen bu perspiratio insensibilis süreci, yani o fark edilmeyen terleme, gün içinde litreleri bulabiliyor bazen. Haliyle masa başında oturan bir yazılımcıyla, sahada koşturan bir şantiye şefinin sıvı ihtiyacını aynı kefeye koymak büyük haksızlık. Kilo başına düşen mililitre hesabını yaparken, yaşam tarzının getirdiği o gizli kayıpları da hesaba katmak şart.
Kronik rahatsızlıklar veya kullanılan düzenli ilaçlar da idrar çıkış hızını doğrudan etkileyerek kartların yeniden dağıtılmasına yol açar. Mesela yüksek tansiyon hastalarının kullandığı bazı diüretikler, vücudu adeta bir süzgeç gibi çalıştırarak sürekli su kaybettirir. İşte bu noktada, eksilen sıvının elektrolit dengesini bozmadan, yavaş ve zamana yayarak yerine konması hayati önem taşıyor. Bir dikişte yarım litre su devirmek yerine, gün içine yayılmış küçük ama istikrarlı yudumlar... Vücut ancak bu şekilde o sıvıyı verimli bir şekilde hücre içine alabiliyor, aksi halde doğrudan dışarı şutluyor.
Çay ve kahve gibi kafeinli içeceklerin suyun yerini tutup tutmadığı ise tam bir muamma gibi sunuluyor hep, aslında konu çok net. Kafein, doğası gereği hafif diüretik bir etki gösterdiği için vücuda su kazandırmaktan ziyade, mevcut sıvının atılımını hızlandırabiliyor bazen. "Ben günde on bardak çay içiyorum, suya ihtiyacım yok" demek, kendi kendini kandırmaktan başka bir şey değil inan olsun. Sıvı alımı başkadır, saf H2O molekülünün hücre zarından geçerek yarattığı o saf hidrasyon etkisi bambaşkadır. Ağzımızın kuruması performansı düşüren son evredir, o evreye gelmeden bardağı doldurmak lazım.
