Ceren Kalaycı
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen hafta kahvede otururken mahalleden Nuri Abi ansızın belini tutup masaya yığılıverdi; rengi atan, soğuk terler döken adamı nasıl hastaneye yetiştirdiğimizi vallahi hatırlamıyorum bile. "Geçer yahu, üşütmüşümdür" deyip ertelediği o hafif sancı, meğer böbreğin "ben artık dayanamıyorum" deme şekliymiş. Bazen vücut öyle sessizce uyarır ki anlayamayız, bazen de bangır bangır bağırır ama biz kulak tıkamaya devam ederiz. İşte tam da bu yüzden, idrarda tek bir damla bile kan gördüğümüzde "canım pancar yemiştim herhalde" rahatlığına kapılmadan hemen bir doktora görünmek gerekiyor. İdrardan kan gelmesi (tıptaki adıyla hematüri diyelim geçelim) asla ama asla "bekleyelim bakalım geçecek mi" denilecek bir durum değil abi, arkasından ne çıkacağını kestiremezsin.
Sancı dediğin şey bazen öyle bir vurur ki insanı ne oturtabilir ne yatırabilir, hani derler ya "duvarları tırmandım" diye, tam olarak öyle işte... Şiddetli, aniden başlayan ve sırtın alt kısmından kasıklara doğru bıçak gibi saplanan bir ağrıyla karşı karşıyaysanız kımıldamadan bir durun. Bu tip kramplı ve nefes kestiren böbrek sancıları genellikle bir taşın yola çıktığının, kanalları zorladığının açık bir resmidir. Beklemek ya da sıcak su torbasıyla vakit kaybetmek böbreği riske atmaktan başka bir işe yaramaz. Hemen bir üroloji uzmanının kapsını çalmak, o dayanılmaz sancıdan kurtulmanın da organı korumanın da en kestirme yoludur.
Peki ya yangın yeri gibi yanan o anlar? İdrara çıkarken hissettiğiniz o keskin sızı, hemen ardından gelen yüksek ateş ve titreme nöbetleri... Sadece basit bir idrar yolu enfeksiyonu deyip geçmek büyük hata olur, çünkü mikrop yukarı tırmanıp böbreklere ulaştıysa durum bir anda sistemik bir enfeksiyona, yani hayati bir riske dönüşebilir. Vücut cayır cayır yanıyorsa ve idrar yapmak adeta bir azaba dönüştüyse... Hiç vakit kaybetmeden acil servise ya da bir uzmana başvurmalısınız; o ateş boşuna yükselmiyor neticede.
Sık sık tuvalete gitme isteği gelip de oraya varınca tek bir damla bile damlatamamak kadar insanı çıldırtan az şey vardır herhalde. İdrarı tamamen yapamama hali, yani tıp diliyle aniden gelişen idrar retansiyonu, özellikle belirli bir yaşın üzerindeki erkeklerde mesanenin patlayacakmış gibi dolmasına yol açan tam bir acil durumdur. Mesane birikiyor, bastırıyor, içerideki basınç her geçen dakika artıyor ama tık yok. Böyle bir durumda "birazdan açılır" diye saatlerce kıvranmak yerine doğrudan bir uzmana başvurmalı, o basıncı derhal tahliye ettirmelisiniz.
Testislerde birdenbire başlayan, el dokundurmayan o acımasız ağrıyı yaşayan birini görseniz halinden hemen anlarsınız. "Testis torsiyonu" dediğimiz, damarların kendi etrafında dönüp kan akışını kestiği o talihsiz anlarda zamanla yarış başlar derler ya, tam olarak öyle bir zamandan bahsediyoruz. İlk birkaç saat içinde müdahale edilmezse doku kaybına kadar giden ciddi sonuçlar doğurabilir. Ağrı hafiflesin diye beklemek yapılacak en büyük hatadır; böylesi ani ve şiddetli bir yumurtalık ağrısında dakika kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna koşmak şart.
Sancı dediğin şey bazen öyle bir vurur ki insanı ne oturtabilir ne yatırabilir, hani derler ya "duvarları tırmandım" diye, tam olarak öyle işte... Şiddetli, aniden başlayan ve sırtın alt kısmından kasıklara doğru bıçak gibi saplanan bir ağrıyla karşı karşıyaysanız kımıldamadan bir durun. Bu tip kramplı ve nefes kestiren böbrek sancıları genellikle bir taşın yola çıktığının, kanalları zorladığının açık bir resmidir. Beklemek ya da sıcak su torbasıyla vakit kaybetmek böbreği riske atmaktan başka bir işe yaramaz. Hemen bir üroloji uzmanının kapsını çalmak, o dayanılmaz sancıdan kurtulmanın da organı korumanın da en kestirme yoludur.
Peki ya yangın yeri gibi yanan o anlar? İdrara çıkarken hissettiğiniz o keskin sızı, hemen ardından gelen yüksek ateş ve titreme nöbetleri... Sadece basit bir idrar yolu enfeksiyonu deyip geçmek büyük hata olur, çünkü mikrop yukarı tırmanıp böbreklere ulaştıysa durum bir anda sistemik bir enfeksiyona, yani hayati bir riske dönüşebilir. Vücut cayır cayır yanıyorsa ve idrar yapmak adeta bir azaba dönüştüyse... Hiç vakit kaybetmeden acil servise ya da bir uzmana başvurmalısınız; o ateş boşuna yükselmiyor neticede.
Sık sık tuvalete gitme isteği gelip de oraya varınca tek bir damla bile damlatamamak kadar insanı çıldırtan az şey vardır herhalde. İdrarı tamamen yapamama hali, yani tıp diliyle aniden gelişen idrar retansiyonu, özellikle belirli bir yaşın üzerindeki erkeklerde mesanenin patlayacakmış gibi dolmasına yol açan tam bir acil durumdur. Mesane birikiyor, bastırıyor, içerideki basınç her geçen dakika artıyor ama tık yok. Böyle bir durumda "birazdan açılır" diye saatlerce kıvranmak yerine doğrudan bir uzmana başvurmalı, o basıncı derhal tahliye ettirmelisiniz.
Testislerde birdenbire başlayan, el dokundurmayan o acımasız ağrıyı yaşayan birini görseniz halinden hemen anlarsınız. "Testis torsiyonu" dediğimiz, damarların kendi etrafında dönüp kan akışını kestiği o talihsiz anlarda zamanla yarış başlar derler ya, tam olarak öyle bir zamandan bahsediyoruz. İlk birkaç saat içinde müdahale edilmezse doku kaybına kadar giden ciddi sonuçlar doğurabilir. Ağrı hafiflesin diye beklemek yapılacak en büyük hatadır; böylesi ani ve şiddetli bir yumurtalık ağrısında dakika kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna koşmak şart.
