Cengiz Demir
Kayıtlı Kullanıcı
Böbreklerimizin o sessiz, derinden, hiç durmadan çalışan nefron kanallarında süzülen her bir damla sıvı, aslında yaşamla ölüm arasındaki o incecik çizginin ta kendisi. Vücudumuzun her hücresinde hummalı bir faaliyet yürüten bu hayati sıvının eksikliği, tıp literatüründe dehidrasyon olarak adlandırılan o sinsi hücresel kuraklığı başlatıyor. Hücre içi sıvı hacminin, yani intrasellüler sıvının %1 bile azalması, metabolik reaksiyonların yavaşlamasına, enzimlerin afinitesini kaybetmesine yetiyor da artıyor bile. Vallahi billahi farkında değiliz ama her baş ağrısında, her geçmeyen yorgunlukta aslında o mikroskobik dünyamız çölleşiyor, homeostazi dediğimiz o muazzam iç denge gümbürtüye gidiyor.
Günde iki litre içsek yetiyor mu yani, her şey bu kadar mekanik ve basit olabilir mi? Kardiyovasküler sistemimizin damarlarda rahatça devretmesi, plazma hacminin korunması ve kan vizkozitesinin o ideal akışkanlıkta kalması için gereken miktar kişiden kişiye o kadar çok değişiyor ki... Kilomuzu, boyumuzu, gün içinde harcadığımız o amansız enerjiyi hesaba katmadan ezbere bardak saymak, açık konuşmak gerekirse, tamamen kendimizi kandırmaktan başka bir şey değil abi ya. idrar rengimizi takip etmek, o koyu sarı tondan berrak, şeffaf bir görünüme ulaşmaya çalışmak, aslında vücudumuzun bize feryat figan anlattığı o gizli dili çözmenin en kestirme yolu.
Hücre zarlarındaki su kanalları, yani şu meşhur sucul gözenekler olan akuaporinler, su moleküllerini içeri alabilmek için adeta bir nöbetçi gibi gece gündüz bekliyor. Biz ise gün boyu çayla, kahveyle, asitli içeceklerle o susuzluk hissini bastırdığımızı sanıp, aslında o muazzam hücresel mekanizmayı tamamen yanıltıyoruz. Diüretik etkisi olan bu kafeinli içecekler, nefrondaki suyun geri emilimini sağlayan antidiüretik hormonun, yani vazopressinin salınımını baskılayarak bizi daha da kurutuyor, hücreleri nemsiz bırakıyor... Vücudu susuz bırakmak, motoru yağsız kalmış bir arabanın kilometresini zorlamaya benziyor; bir gün o çarklar öyle bir tıkanıyor ki, geri dönüşü de olmuyor maalesef.
Sadece saf su mu içeceğiz, doğanın bize sunduğu o diğer kaynakların, sebze ve meyvelerin içindeki yapılandırılmış sıvıların hiç mi hatırı yok? Elbette var, lakin o sıvıların hücresel düzeyde emilimi ve hücreler arası matriste dağılması için gereken osmotik basınç dengesi apayrı bir biyokimyasal süreç gerektiriyor. Plazmadaki sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin dengesini bozmadan, o hassas mililitre hesaplarını tutturmak, tam anlamıyla bir denge sanatı. Hücrelerimizin o sıvı dolu mikroskobik dünyasını beslemek, organların birbiriyle olan o kusursuz kimyasal iletişimini kesintisiz sürdürmek için her gün o bardağı masaya koymak zorundayız.
Yaşlandıkça hipotalamustaki o susuzluk merkezi de tembelleşiyor, yani canımız istemese bile o bardağa elimizin gitmesi şart, yoksa iş işten geçmiş olacak... Kronik halsizlikler, bir türlü odaklanamamalar, o bitmek bilmeyen kas krampları hep bu hücresel kuraklığın ayak sesleri aslında. Kandaki üre ve kreatinin seviyelerini ideal çizgide tutmak, o zehirli atıkları idrar yoluyla süzüp dışarı atmak için o sıvı akışını kesintisiz sağlamamız gerekiyor. Kendimize yapacağımız en büyük iyilik, o sıvı tüketimini bir lüks değil, biyolojik bir zorunluluk olarak görüp hayatın tam merkezine oturtmak.
Günde iki litre içsek yetiyor mu yani, her şey bu kadar mekanik ve basit olabilir mi? Kardiyovasküler sistemimizin damarlarda rahatça devretmesi, plazma hacminin korunması ve kan vizkozitesinin o ideal akışkanlıkta kalması için gereken miktar kişiden kişiye o kadar çok değişiyor ki... Kilomuzu, boyumuzu, gün içinde harcadığımız o amansız enerjiyi hesaba katmadan ezbere bardak saymak, açık konuşmak gerekirse, tamamen kendimizi kandırmaktan başka bir şey değil abi ya. idrar rengimizi takip etmek, o koyu sarı tondan berrak, şeffaf bir görünüme ulaşmaya çalışmak, aslında vücudumuzun bize feryat figan anlattığı o gizli dili çözmenin en kestirme yolu.
Hücre zarlarındaki su kanalları, yani şu meşhur sucul gözenekler olan akuaporinler, su moleküllerini içeri alabilmek için adeta bir nöbetçi gibi gece gündüz bekliyor. Biz ise gün boyu çayla, kahveyle, asitli içeceklerle o susuzluk hissini bastırdığımızı sanıp, aslında o muazzam hücresel mekanizmayı tamamen yanıltıyoruz. Diüretik etkisi olan bu kafeinli içecekler, nefrondaki suyun geri emilimini sağlayan antidiüretik hormonun, yani vazopressinin salınımını baskılayarak bizi daha da kurutuyor, hücreleri nemsiz bırakıyor... Vücudu susuz bırakmak, motoru yağsız kalmış bir arabanın kilometresini zorlamaya benziyor; bir gün o çarklar öyle bir tıkanıyor ki, geri dönüşü de olmuyor maalesef.
Sadece saf su mu içeceğiz, doğanın bize sunduğu o diğer kaynakların, sebze ve meyvelerin içindeki yapılandırılmış sıvıların hiç mi hatırı yok? Elbette var, lakin o sıvıların hücresel düzeyde emilimi ve hücreler arası matriste dağılması için gereken osmotik basınç dengesi apayrı bir biyokimyasal süreç gerektiriyor. Plazmadaki sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin dengesini bozmadan, o hassas mililitre hesaplarını tutturmak, tam anlamıyla bir denge sanatı. Hücrelerimizin o sıvı dolu mikroskobik dünyasını beslemek, organların birbiriyle olan o kusursuz kimyasal iletişimini kesintisiz sürdürmek için her gün o bardağı masaya koymak zorundayız.
Yaşlandıkça hipotalamustaki o susuzluk merkezi de tembelleşiyor, yani canımız istemese bile o bardağa elimizin gitmesi şart, yoksa iş işten geçmiş olacak... Kronik halsizlikler, bir türlü odaklanamamalar, o bitmek bilmeyen kas krampları hep bu hücresel kuraklığın ayak sesleri aslında. Kandaki üre ve kreatinin seviyelerini ideal çizgide tutmak, o zehirli atıkları idrar yoluyla süzüp dışarı atmak için o sıvı akışını kesintisiz sağlamamız gerekiyor. Kendimize yapacağımız en büyük iyilik, o sıvı tüketimini bir lüks değil, biyolojik bir zorunluluk olarak görüp hayatın tam merkezine oturtmak.
