Cengiz Demir
Kayıtlı Kullanıcı
Gözün arkasından beyne uzanan o devasa bilgi otobanında, yani optik sinirde işler sarpa sardığında ilk sinyali genellikle renkler verir. Canlı kırmızılar, parlak sarılar bir anda solmaya, eski bir fotoğraftaki gibi grileşmeye başladıysa durup bir düşünmek gerek. İnsan çoğunlukla "Yorgunluktandır, geçer" der ama geçmez abi, vallahi billahi geçmez. Renklerin canlılığını yitirmesi, sinir liflerinin elektriksel uyarıları tam olarak iletemediğinin en net, en yalın kanıtıdır aslında. Bir bakmışsınız en sevdiğiniz gömleğin rengi bile yabancı gelmeye başlamış...
Görme alanının tam ortasında ya da hemen kenarında beliren o küçük, karanlık lekeler... Tıpkı kirli bir camın arkasından dünyaya bakıyormuş gibi bir his uyandırır insanda bu durum. Tıptaki adı skotom; ama siz ona kısaca görsel kör noktalar diyebilirsiniz. İlk başlarda fark edilmeyecek kadar sinsidirler, zamanla büyür ve etrafı görmenizi zorlaştırırlar. Kitap okurken kelimelerin yarısı yok oluyorsa, yürürken kaldırım kenarlarını seçmekte zorlanıyorsanız tehlike çanları çalıyor demektir. Neden olur derseniz, sinir hücrelerinin beslenememesinden ötürü tek tek devre dışı kalması derim.
Gözü hareket ettirirken arkada hissedilen o künt, derinden gelen ağrı yok mu, insanı hayattan bezdirir. Özellikle yukarı veya sağa sola bakarken bir çekme, bir zorlanma hissi... Optik nörit dediğimiz o sinir iltihaplanmasının en tipik, en karakteristik dışavurumudur bu ağrılı süreç. Ağrı her zaman görme kaybıyla aynı anda başlamaz, bazen günler öncesinden "Ben geliyorum" diye fısıldar. İlaçla geçer mi, kendi kendine hafifler mi diye beklemek sadece zaman kaybettirir. Göz küresinin arkasındaki o baskı hissi, sinirin kılıfının gerildiğinin ve acilen müdahale edilmesi gerektiğinin açık bir ilanıdır.
Peki ya o ani parlama ve şimşek çakmalarına ne demeli? Karanlık bir odada otururken bile gözün içinde aniden çakan o ışıklar, sinir liflerinin mekanik olarak uyarılmasından, yani tabiri caizse kısa devre yapmasından kaynaklanır. Beyin bu anormal sinyalleri ışık patlaması olarak yorumlar. Ortada hiçbir ışık kaynağı yokken gözünüzün önünde havai fişekler uçuşuyorsa bu durum tamamen yanılsamadır. Hasarın boyutu büyüdükçe bu parlamaların sıklığı da artış gösterir. Hani insan bazen gözünü ovuşturunca ışıklar görür ya, işte onun sürekli ve istemsiz olanını düşünün...
Bir sabah uyanıyorsunuz ve dünyanın netliği yarı yarıya azalmış, sanki her şeyin üzerine ince bir tül perde çekilmiş gibi. Kontrast algısının bozulması, nesneleri arka plandan ayırt etmeyi imkansız hale getirir. Beyaz bir masanın üzerindeki beyaz bir bardağı görememek mesela... Görme keskinliğindeki bu kademeli veya ani düşüş, optik sinirin taşıdığı veri miktarının azaldığının en somut göstergesidir. İhmal edilen her gün, o sinir liflerinin geri döndürülemez şekilde kaybı anlamına geliyor ki bu da tablonun en can acıtıcı kısmı. Erken dönemde fark edilen her bir belirti, aslında karanlığa karşı kazanılmış bir zaferdir.
Görme alanının tam ortasında ya da hemen kenarında beliren o küçük, karanlık lekeler... Tıpkı kirli bir camın arkasından dünyaya bakıyormuş gibi bir his uyandırır insanda bu durum. Tıptaki adı skotom; ama siz ona kısaca görsel kör noktalar diyebilirsiniz. İlk başlarda fark edilmeyecek kadar sinsidirler, zamanla büyür ve etrafı görmenizi zorlaştırırlar. Kitap okurken kelimelerin yarısı yok oluyorsa, yürürken kaldırım kenarlarını seçmekte zorlanıyorsanız tehlike çanları çalıyor demektir. Neden olur derseniz, sinir hücrelerinin beslenememesinden ötürü tek tek devre dışı kalması derim.
Gözü hareket ettirirken arkada hissedilen o künt, derinden gelen ağrı yok mu, insanı hayattan bezdirir. Özellikle yukarı veya sağa sola bakarken bir çekme, bir zorlanma hissi... Optik nörit dediğimiz o sinir iltihaplanmasının en tipik, en karakteristik dışavurumudur bu ağrılı süreç. Ağrı her zaman görme kaybıyla aynı anda başlamaz, bazen günler öncesinden "Ben geliyorum" diye fısıldar. İlaçla geçer mi, kendi kendine hafifler mi diye beklemek sadece zaman kaybettirir. Göz küresinin arkasındaki o baskı hissi, sinirin kılıfının gerildiğinin ve acilen müdahale edilmesi gerektiğinin açık bir ilanıdır.
Peki ya o ani parlama ve şimşek çakmalarına ne demeli? Karanlık bir odada otururken bile gözün içinde aniden çakan o ışıklar, sinir liflerinin mekanik olarak uyarılmasından, yani tabiri caizse kısa devre yapmasından kaynaklanır. Beyin bu anormal sinyalleri ışık patlaması olarak yorumlar. Ortada hiçbir ışık kaynağı yokken gözünüzün önünde havai fişekler uçuşuyorsa bu durum tamamen yanılsamadır. Hasarın boyutu büyüdükçe bu parlamaların sıklığı da artış gösterir. Hani insan bazen gözünü ovuşturunca ışıklar görür ya, işte onun sürekli ve istemsiz olanını düşünün...
Bir sabah uyanıyorsunuz ve dünyanın netliği yarı yarıya azalmış, sanki her şeyin üzerine ince bir tül perde çekilmiş gibi. Kontrast algısının bozulması, nesneleri arka plandan ayırt etmeyi imkansız hale getirir. Beyaz bir masanın üzerindeki beyaz bir bardağı görememek mesela... Görme keskinliğindeki bu kademeli veya ani düşüş, optik sinirin taşıdığı veri miktarının azaldığının en somut göstergesidir. İhmal edilen her gün, o sinir liflerinin geri döndürülemez şekilde kaybı anlamına geliyor ki bu da tablonun en can acıtıcı kısmı. Erken dönemde fark edilen her bir belirti, aslında karanlığa karşı kazanılmış bir zaferdir.
