Sibel Hoca
Kayıtlı Kullanıcı
Sol döşün altından aniden giren o keskin sızı... İnsanın aklını başından almaya yetiyor vallahi, acaba yolun sonu mu geldi diye sormadan edemiyor insan. Her göğüs ağrısını kalp krizine yormak ne kadar yersiz bir panikse, hafife alıp geçiştirmek de o derece büyük bir kumar.
Kardiyovasküler sistem o kadar karmaşık bir mekanizma ki, bazen sol kola yansıyan uyuşma ile kendini belli eden bir iskemi, bazen de sadece midenin üzerinde ekşime benzeri bir huzursuzlukla sinyal verir. Yani doğrudan göğüs kafesinin ortasında o meşhur "biri göğsüme oturmuş gibi" hissini beklemek büyük bir yanılgı olabilir.
Peki, bu ağrı ne zaman gerçek bir tehdit, ne zaman sadece stresin ya da dün akşam yenen fazla kaçmış yemeğin bir oyunu? Eğer ağrı sol omuza, çeneye veya sırta doğru yayılım gösteriyorsa, işte orada durup bir düşünmek, hatta hiç düşünmeden acilin yolunu tutmak gerekiyor abi ya.
Miyokard enfarktüsü dediğimiz hadise, kalp kasını besleyen koroner arterlerin aniden tıkanmasıyla başlar ve her geçen saniye, geri dönüşü olmayan doku nekrozu demektir. Zaman bu denklemdeki en acımasız değişkendir; ne kadar erken müdahale, o kadar çok kurtarılmış kalp kası hücresi...
Bazen de ağrı batıcı bir niteliktedir, nefes alıp verirken resmen bıçak saplanır gibi olur. Bu durum genellikle plevra dediğimiz akciğer zarı iltihaplanmalarında ya da perikardit gibi kalbin dış zarını ilgilendiren patolojilerde karşımıza çıkar. Yani her göğüs sızısı doğrudan damar tıkanıklığı anlamına gelmez, solunum sisteminin bir çığlığı da olabilir.
Efor sarf ederken, mesela iki kat merdiven çıkınca göğsün ortasında beliren ve dinlenince birkaç dakikada geçen o baskı hissi var ya... Tıp dilinde biz buna stabil anjina pektoris diyoruz; kalbin "bana yeterince kan gelmiyor, imdat" deme şeklidir bu. Yüklenme anında kalbin oksijen ihtiyacı artar ama daralmış damarlardan o kan akışı sağlanamaz bir türlü.
Aort diseksiyonu diye bir kâbus var ki, Allah kimsenin başına vermesin, göğüste aniden başlayan ve yırtılır tarzda tarif edilen o dehşet verici ağrıdır kendisi. Sırtın ortasına bir kazık saplanmış gibi hissettirir, tansiyon dengesini altüst eder ve saniyeler içinde müdahale edilmezse...
Yine de hemen en kötüsünü düşünüp anksiyete krizine girmemek lazım, çünkü panik atak da tam olarak bu semptomları taklit etmeye bayılır. Hiperventilasyon nedeniyle kandaki karbondioksit oranı düşer, parmak uçları uyuşur, göğüs sıkışır ve insan gerçekten öleceğini sanır. Ayırt etmek zor, kabul ediyorum, ama soğukkanlılığı korumak hayat kurtarır.
Ağrının süresi en kritik kılavuzlardan biridir aslında. Şöyle birkaç saniye sürüp geçen, nokta atışı yerini gösterebildiğiniz parmak ucu kadar sızılar genellikle kas-iskelet sistemi kaynaklıdır, korkmayın. Gerçek bir koroner hadisede ağrı geniş bir alana yayılır, elinizi yumruk yapıp göğsünüze bastırarak tarif edersiniz o acıyı.
Eğer diyabet hastasıysanız veya yaşınız biraz ilerlemişse, sinir uçlarındaki harabiyet yüzünden o şiddetli ağrıyı hiç hissetmeyebilirsiniz bile. Sessiz iskemi derler buna; ne ağrı yapar, ne sızı, sadece ani bir halsizlik, soğuk terleme ve nefes darlığı ile çöker insanın üstüne...
Risk faktörlerini masaya yatırmak lazım; sigara kullanımı, yüksek kolesterol, ailede erken yaşta kalp öyküsü varlığı bu ağrıların altındaki tehlike katsayısını katlar. Bu profildeki birinin "Üşütmüşüm herhalde" diyerek ağrı kesici yutup uyumaya çalışması rus ruletinden farksızdır vallahi.
Son tahlilde, göğsünüzde daha önce hiç tecrübe etmediğiniz, baskı, yanma ya da sıkışma hissi yaratan ve beraberinde soğuk ter döktüren bir huzursuzluk peydahlandıysa, profesyonel bir gözün EKG çekip troponin değerlerine bakması şarttır. Kendinizin doktoru olmaya çalışmayın, bu konuda şakaya gelmez hiç...
Kardiyovasküler sistem o kadar karmaşık bir mekanizma ki, bazen sol kola yansıyan uyuşma ile kendini belli eden bir iskemi, bazen de sadece midenin üzerinde ekşime benzeri bir huzursuzlukla sinyal verir. Yani doğrudan göğüs kafesinin ortasında o meşhur "biri göğsüme oturmuş gibi" hissini beklemek büyük bir yanılgı olabilir.
Peki, bu ağrı ne zaman gerçek bir tehdit, ne zaman sadece stresin ya da dün akşam yenen fazla kaçmış yemeğin bir oyunu? Eğer ağrı sol omuza, çeneye veya sırta doğru yayılım gösteriyorsa, işte orada durup bir düşünmek, hatta hiç düşünmeden acilin yolunu tutmak gerekiyor abi ya.
Miyokard enfarktüsü dediğimiz hadise, kalp kasını besleyen koroner arterlerin aniden tıkanmasıyla başlar ve her geçen saniye, geri dönüşü olmayan doku nekrozu demektir. Zaman bu denklemdeki en acımasız değişkendir; ne kadar erken müdahale, o kadar çok kurtarılmış kalp kası hücresi...
Bazen de ağrı batıcı bir niteliktedir, nefes alıp verirken resmen bıçak saplanır gibi olur. Bu durum genellikle plevra dediğimiz akciğer zarı iltihaplanmalarında ya da perikardit gibi kalbin dış zarını ilgilendiren patolojilerde karşımıza çıkar. Yani her göğüs sızısı doğrudan damar tıkanıklığı anlamına gelmez, solunum sisteminin bir çığlığı da olabilir.
Efor sarf ederken, mesela iki kat merdiven çıkınca göğsün ortasında beliren ve dinlenince birkaç dakikada geçen o baskı hissi var ya... Tıp dilinde biz buna stabil anjina pektoris diyoruz; kalbin "bana yeterince kan gelmiyor, imdat" deme şeklidir bu. Yüklenme anında kalbin oksijen ihtiyacı artar ama daralmış damarlardan o kan akışı sağlanamaz bir türlü.
Aort diseksiyonu diye bir kâbus var ki, Allah kimsenin başına vermesin, göğüste aniden başlayan ve yırtılır tarzda tarif edilen o dehşet verici ağrıdır kendisi. Sırtın ortasına bir kazık saplanmış gibi hissettirir, tansiyon dengesini altüst eder ve saniyeler içinde müdahale edilmezse...
Yine de hemen en kötüsünü düşünüp anksiyete krizine girmemek lazım, çünkü panik atak da tam olarak bu semptomları taklit etmeye bayılır. Hiperventilasyon nedeniyle kandaki karbondioksit oranı düşer, parmak uçları uyuşur, göğüs sıkışır ve insan gerçekten öleceğini sanır. Ayırt etmek zor, kabul ediyorum, ama soğukkanlılığı korumak hayat kurtarır.
Ağrının süresi en kritik kılavuzlardan biridir aslında. Şöyle birkaç saniye sürüp geçen, nokta atışı yerini gösterebildiğiniz parmak ucu kadar sızılar genellikle kas-iskelet sistemi kaynaklıdır, korkmayın. Gerçek bir koroner hadisede ağrı geniş bir alana yayılır, elinizi yumruk yapıp göğsünüze bastırarak tarif edersiniz o acıyı.
Eğer diyabet hastasıysanız veya yaşınız biraz ilerlemişse, sinir uçlarındaki harabiyet yüzünden o şiddetli ağrıyı hiç hissetmeyebilirsiniz bile. Sessiz iskemi derler buna; ne ağrı yapar, ne sızı, sadece ani bir halsizlik, soğuk terleme ve nefes darlığı ile çöker insanın üstüne...
Risk faktörlerini masaya yatırmak lazım; sigara kullanımı, yüksek kolesterol, ailede erken yaşta kalp öyküsü varlığı bu ağrıların altındaki tehlike katsayısını katlar. Bu profildeki birinin "Üşütmüşüm herhalde" diyerek ağrı kesici yutup uyumaya çalışması rus ruletinden farksızdır vallahi.
Son tahlilde, göğsünüzde daha önce hiç tecrübe etmediğiniz, baskı, yanma ya da sıkışma hissi yaratan ve beraberinde soğuk ter döktüren bir huzursuzluk peydahlandıysa, profesyonel bir gözün EKG çekip troponin değerlerine bakması şarttır. Kendinizin doktoru olmaya çalışmayın, bu konuda şakaya gelmez hiç...
