Ceren Kalaycı
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen hafta komşunun altı aylık bebeği Yağız’ın masadaki yoğurt kasesine gözlerini dikip uzanmaya çalıştığını gördüğümde, gazetecilik refleksimden midir nedir, kendi kızımın ilk ek gıda günlerine fırladım bir anda. O kararsızlık, "Acaba bağırsakları hazır mı, sindirebilir mi?" endişesi öyle tanıdık ki... Birinci basamak sağlık hizmetlerindeki pediatri raporlarına incelediğinizde, bebeklerin gastrointestinal sisteminin mikroflora dengesini kurmaya başladığı o kritik eşik genellikle altıncı ay olarak işaretlenir. Yani anlayacağınız, o masadaki kaseye uzanan küçük eller aslında biyolojik bir takvimin tıkır tıkır işlediğinin en tatlı kanıtı.
Geçenlerde bir çocuk hastanesinin koridorunda beklerken hekimlerin aralarındaki tartışmaya kulak misafiri oldum; fermented gıdaların mukozal bağışıklık üzerindeki o muazzam etkisi konuşuluyordu. Vallahi ne yalan söyleyeyim, bizim zamanımızda "beşinci ayda iki kaşık ver gitsin" diyen mahalle teyzelerine inananlar vardı ama kazın ayağı hiç de öyle değil işte. Laktaz enzim aktivitesinin henüz tam olgunlaşmadığı ilk beş ayda süt ürünleriyle tanışmak, o minicik bağırsak villuslarında laktoz intoleransına benzer tepkiler doğurabiliyor. Gerçekten de acele etmemek, o altı aylık barajın aşılmasını beklemek en akıllıca adım...
Mutfakta kendi yaptığım yoğurt tutmayınca sinirlenip kavanozu tezgaha bıraktığım o yağmurlu salı gününü hiç unutmam. Kimyasal açıdan bakarsak, kazein proteininin maya bakterileri tarafından fermantasyona uğratılması, sütün o ağır moleküler yapısını bebek için önceden sindirilmiş bir hale getiriyor zaten. Piyasada satılan hazır ürünlerin laktoz yükü ve katkı maddesi ihtimali düşünüldüğünde, ev yapımı canlı kültürlerin değeri iki katına çıkıyor abi ya. Kendi mayamızı doğru ısıda fermante ettiğimizde, o mikrobiyom dostu dost bakterileri bebeğe sunmuş oluyoruz bir nevi.
Pediatrik nütrisyon makalelerinin derinliklerine daldıkça insanın kafası iyice karışıyor, "Peki ya alerjik reaksiyon gösterirse?" sorusu beynini kemirmeye başlıyor adamın. Çocuğa ilk gün bir tatlı kaşığı verip beklemek, ertesi gün iki kaşığa çıkarmak metodolojisi aslında tamamen o olası immün yanıtı gözlemlemek için kurgulanmış bir protokol. Üç gün kuralı deriz biz buna; yani arka arkaya yeni bir gıda vermeden sadece yoğurdu gözlemlemek... Ciltte bir döküntü, huzursuzluk ya da kaka düzeninde ani bir değişim var mı yok mu diye hani.
Geçen akşam eski bir çocuk doktoru dostumla çay içerken laf döndü dolaştı yine bu ek gıda ritüellerine geldi. Protein biyoyararlanımı açısından bakarsak, yoğurdun içindeki kalsiyum ve potasyumun emilimi, normal süte kıyasla katbekat daha yüksek ve sorunsuz gerçekleşiyor aslında. Yani süt veremediğimiz o hassas dönemde yoğurt, adeta biyolojik bir kurtarıcı gibi imdada yetişiyor. Ama işte o pürüzsüz kıvamı yakalamak, ekşitmeden tatlı bir maya tutturabilmek bazen tam bir yetenek sınavına dönüşebiliyor.
Sabahın köründe bebek ağlamasıyla uyanıp "Acaba dün yedirdiğim yoğurt gaz mı yaptı?" diye vicdan azabı çeken o kadar çok ebeveyn gördüm ki bu meslek hayatımda... Sebebi çok basit: fermantasyon süresi kısa tutulmuş, asiditesi yüksek kalmış yoğurtlar o minik mideleri rahatsız edebiliyor bazen. Ekşimiş ya da süzme aşamasında suyunu tamamen kaybetmiş kuruluktaki bir yapı yerine, daha tatlımsı ve probiyotik açısından zengin olan ilk gün yoğurdunu tercih etmek şart. Bir de o yeşilimsi yoğurt suyunu sakın ha dökmeyin; riboflavin yani B2 vitamini deposudur o su, ziyan etmeyin derim.
Geçenlerde bir çocuk hastanesinin koridorunda beklerken hekimlerin aralarındaki tartışmaya kulak misafiri oldum; fermented gıdaların mukozal bağışıklık üzerindeki o muazzam etkisi konuşuluyordu. Vallahi ne yalan söyleyeyim, bizim zamanımızda "beşinci ayda iki kaşık ver gitsin" diyen mahalle teyzelerine inananlar vardı ama kazın ayağı hiç de öyle değil işte. Laktaz enzim aktivitesinin henüz tam olgunlaşmadığı ilk beş ayda süt ürünleriyle tanışmak, o minicik bağırsak villuslarında laktoz intoleransına benzer tepkiler doğurabiliyor. Gerçekten de acele etmemek, o altı aylık barajın aşılmasını beklemek en akıllıca adım...
Mutfakta kendi yaptığım yoğurt tutmayınca sinirlenip kavanozu tezgaha bıraktığım o yağmurlu salı gününü hiç unutmam. Kimyasal açıdan bakarsak, kazein proteininin maya bakterileri tarafından fermantasyona uğratılması, sütün o ağır moleküler yapısını bebek için önceden sindirilmiş bir hale getiriyor zaten. Piyasada satılan hazır ürünlerin laktoz yükü ve katkı maddesi ihtimali düşünüldüğünde, ev yapımı canlı kültürlerin değeri iki katına çıkıyor abi ya. Kendi mayamızı doğru ısıda fermante ettiğimizde, o mikrobiyom dostu dost bakterileri bebeğe sunmuş oluyoruz bir nevi.
Pediatrik nütrisyon makalelerinin derinliklerine daldıkça insanın kafası iyice karışıyor, "Peki ya alerjik reaksiyon gösterirse?" sorusu beynini kemirmeye başlıyor adamın. Çocuğa ilk gün bir tatlı kaşığı verip beklemek, ertesi gün iki kaşığa çıkarmak metodolojisi aslında tamamen o olası immün yanıtı gözlemlemek için kurgulanmış bir protokol. Üç gün kuralı deriz biz buna; yani arka arkaya yeni bir gıda vermeden sadece yoğurdu gözlemlemek... Ciltte bir döküntü, huzursuzluk ya da kaka düzeninde ani bir değişim var mı yok mu diye hani.
Geçen akşam eski bir çocuk doktoru dostumla çay içerken laf döndü dolaştı yine bu ek gıda ritüellerine geldi. Protein biyoyararlanımı açısından bakarsak, yoğurdun içindeki kalsiyum ve potasyumun emilimi, normal süte kıyasla katbekat daha yüksek ve sorunsuz gerçekleşiyor aslında. Yani süt veremediğimiz o hassas dönemde yoğurt, adeta biyolojik bir kurtarıcı gibi imdada yetişiyor. Ama işte o pürüzsüz kıvamı yakalamak, ekşitmeden tatlı bir maya tutturabilmek bazen tam bir yetenek sınavına dönüşebiliyor.
Sabahın köründe bebek ağlamasıyla uyanıp "Acaba dün yedirdiğim yoğurt gaz mı yaptı?" diye vicdan azabı çeken o kadar çok ebeveyn gördüm ki bu meslek hayatımda... Sebebi çok basit: fermantasyon süresi kısa tutulmuş, asiditesi yüksek kalmış yoğurtlar o minik mideleri rahatsız edebiliyor bazen. Ekşimiş ya da süzme aşamasında suyunu tamamen kaybetmiş kuruluktaki bir yapı yerine, daha tatlımsı ve probiyotik açısından zengin olan ilk gün yoğurdunu tercih etmek şart. Bir de o yeşilimsi yoğurt suyunu sakın ha dökmeyin; riboflavin yani B2 vitamini deposudur o su, ziyan etmeyin derim.
