Cengiz Demir
Kayıtlı Kullanıcı
Çenenin en arkasında, o hiç beklenmedik anda başlayan sinsi sızıyı muhtemelen çoğumuz biliriz. Yirmilik yaş dişleri, üçüncü molarlar yani, ağız kelimenin tam anlamıyla dolup taştıktan sonra çıkmaya çalıştığı için genellikle büyük bir gürültü koparıyor. Genişlemeye yer bulamayan o en arkadaki doku, diş etinin altından yukarıya doğru baskı yaptıkça kulak arkasına kadar vuran, zonklayıcı bir ağrı dalgası başlatır. Hani insanı hayattan bezdiren, tam olarak nerenin ağrıdığını bile tam kestiremediğiniz o tarifsiz ağrılardan biri...
Ağzınızı açıp aynada o bölgeye dikkatlice baktığınızda, diş etinin kızardığını ve hafifçe kabardığını fark edebilirsiniz. Perikoronitis dediğimiz bu durum, yarı çıkmış dişin etrafındaki diş eti cebinde bakterilerin bayram etmesinden başka bir şey değil aslında. Dişin sadece bir kısmı dışarıda kaldığında, yemek artıkları o daracık alana sıkışıyor ve ne yaparsanız yapın fırça oraya ulaşmıyor. Sonrası malum; bölgede hassasiyet, üzerine basınca acıyan bir doku ve bazen de o bölgeden gelen hoş olmayan bir koku.
Çiğneme alışkanlıklarınız son zamanlarda anlamsızca değişti mi, mesela sürekli tek tarafla mı yiyorsunuz? Yirmilik dişin çıkış açısı eğer öndeki ikinci büyük azı dişine doğru eğimliyse, diş köklerine dikey değil yatay bir baskı uygulanır. Bu durum, dişlerin birbirini sıkıştırmasına ve dolayısıyla ısırma konforunun tamamen ortadan kalkmasına yol açar. Dişlerinizi birbirine bastırdığınızda arkalarda bir yerlerde bir takılma, bir dengesizlik hissi...
Bazen de diş hiç görünmez, tamamen kemiğin içinde gömülü kalır ama varlığını çok başka şekillerde hissettirir. Sabahları uyandığınızda çene ekleminizde, tam kulak önünde bir katılık, bir kilitlenme hissiyle güne başlıyorsanız sebebi muhtemelen o arkadaki gizli misafir. Gömülü diş çene kemiğinin içinde kendine yer açamadıkça, baskı tüm çene arkına yayılır ve bu da temporomandibular eklem dediğimiz bölgeyi doğrudan strese sokar. Vallahi billahi durup dururken çiğneme kaslarının kasılması, insanın tüm günkü modunu düşürmeye yetiyor.
Lenf bezlerinizin şişmesi de bu sürecin en net, en somut alarm mekanizmalarından biridir. Vücut oradaki enflamasyonla, yani o bölgesel yangıyla savaşırken çene altındaki bezler hemen reaksiyon gösterir ve ele gelen küçük bezeler oluşturur. Boynunuzu sağa sola çevirirken ya da yutkunurken boğazınızda bir şişlik, bir takılma hissi yaşıyorsanız hemen bademciklere yormayın derim. Alt çene açısının hemen altındaki o hassasiyet, arkadaki dişin "ben buradayım ve şu an içeride bir savaş dönüyor" deme şeklidir.
Beslenirken ya da konuşurken dilinizin arkaya çarpmasıyla fark ettiğiniz o garip asimetri... Yirmilik dişler her zaman düzgün bir dikey eksende çıkmaz; bazen yanağa doğru, bazen de dile doğru devrilerek büyürler. Yanağa doğru çıkanlar yanak mukoza dokusunu sürekli tahriş ederek orada küçük yaralar, aft benzeri yapılar oluşturur. Dişin keskin kenarı her ağız hareketinde yanağın iç kısmına sürtünür ve bir süre sonra orayı aşındırmaya başlar.
Ağzı tam açamamak, yani tıbbi adıyla trismus, yirmilik diş serüveninin en can sıkıcı aşamalarından biridir abi ya. Dişin etrafındaki enfeksiyon çiğneme kaslarına sızdığında, kaslar kendini korumaya alıp kasılır ve esnekliğini kaybeder. İki parmağınızı bile dikey olarak ağzınıza sokamayacak kadar bir kısıtlılık hali... Hani canınız çok çeker de o kocaman hamburgeri ısıramazsınız ya, tam olarak öyle bir çaresizlik.
Diş eti ceplerinde biriken bakterilerin salgıladığı sülfür bileşikleri, ağızda sürekli bir metal tadı veya geçmeyen kötü bir koku bırakır. Dişlerinizi ne kadar fırçalarsanız fırçalayın, ne kadar ağız çalkalama suyu kullanırsanız kullanın o buruk, paslı tat bir türlü gitmez. Çünkü odak noktası derindedir ve fırçanın mekanik temizliği o derin ceplere nüfuz etmeye yetmez. Kendi nefesinizden rahatsız olmaya başladıysanız, o en arkadaki kuytu köşeleri bir kontrol etmenin vakti çoktan gelmiştir...
Ağzınızı açıp aynada o bölgeye dikkatlice baktığınızda, diş etinin kızardığını ve hafifçe kabardığını fark edebilirsiniz. Perikoronitis dediğimiz bu durum, yarı çıkmış dişin etrafındaki diş eti cebinde bakterilerin bayram etmesinden başka bir şey değil aslında. Dişin sadece bir kısmı dışarıda kaldığında, yemek artıkları o daracık alana sıkışıyor ve ne yaparsanız yapın fırça oraya ulaşmıyor. Sonrası malum; bölgede hassasiyet, üzerine basınca acıyan bir doku ve bazen de o bölgeden gelen hoş olmayan bir koku.
Çiğneme alışkanlıklarınız son zamanlarda anlamsızca değişti mi, mesela sürekli tek tarafla mı yiyorsunuz? Yirmilik dişin çıkış açısı eğer öndeki ikinci büyük azı dişine doğru eğimliyse, diş köklerine dikey değil yatay bir baskı uygulanır. Bu durum, dişlerin birbirini sıkıştırmasına ve dolayısıyla ısırma konforunun tamamen ortadan kalkmasına yol açar. Dişlerinizi birbirine bastırdığınızda arkalarda bir yerlerde bir takılma, bir dengesizlik hissi...
Bazen de diş hiç görünmez, tamamen kemiğin içinde gömülü kalır ama varlığını çok başka şekillerde hissettirir. Sabahları uyandığınızda çene ekleminizde, tam kulak önünde bir katılık, bir kilitlenme hissiyle güne başlıyorsanız sebebi muhtemelen o arkadaki gizli misafir. Gömülü diş çene kemiğinin içinde kendine yer açamadıkça, baskı tüm çene arkına yayılır ve bu da temporomandibular eklem dediğimiz bölgeyi doğrudan strese sokar. Vallahi billahi durup dururken çiğneme kaslarının kasılması, insanın tüm günkü modunu düşürmeye yetiyor.
Lenf bezlerinizin şişmesi de bu sürecin en net, en somut alarm mekanizmalarından biridir. Vücut oradaki enflamasyonla, yani o bölgesel yangıyla savaşırken çene altındaki bezler hemen reaksiyon gösterir ve ele gelen küçük bezeler oluşturur. Boynunuzu sağa sola çevirirken ya da yutkunurken boğazınızda bir şişlik, bir takılma hissi yaşıyorsanız hemen bademciklere yormayın derim. Alt çene açısının hemen altındaki o hassasiyet, arkadaki dişin "ben buradayım ve şu an içeride bir savaş dönüyor" deme şeklidir.
Beslenirken ya da konuşurken dilinizin arkaya çarpmasıyla fark ettiğiniz o garip asimetri... Yirmilik dişler her zaman düzgün bir dikey eksende çıkmaz; bazen yanağa doğru, bazen de dile doğru devrilerek büyürler. Yanağa doğru çıkanlar yanak mukoza dokusunu sürekli tahriş ederek orada küçük yaralar, aft benzeri yapılar oluşturur. Dişin keskin kenarı her ağız hareketinde yanağın iç kısmına sürtünür ve bir süre sonra orayı aşındırmaya başlar.
Ağzı tam açamamak, yani tıbbi adıyla trismus, yirmilik diş serüveninin en can sıkıcı aşamalarından biridir abi ya. Dişin etrafındaki enfeksiyon çiğneme kaslarına sızdığında, kaslar kendini korumaya alıp kasılır ve esnekliğini kaybeder. İki parmağınızı bile dikey olarak ağzınıza sokamayacak kadar bir kısıtlılık hali... Hani canınız çok çeker de o kocaman hamburgeri ısıramazsınız ya, tam olarak öyle bir çaresizlik.
Diş eti ceplerinde biriken bakterilerin salgıladığı sülfür bileşikleri, ağızda sürekli bir metal tadı veya geçmeyen kötü bir koku bırakır. Dişlerinizi ne kadar fırçalarsanız fırçalayın, ne kadar ağız çalkalama suyu kullanırsanız kullanın o buruk, paslı tat bir türlü gitmez. Çünkü odak noktası derindedir ve fırçanın mekanik temizliği o derin ceplere nüfuz etmeye yetmez. Kendi nefesinizden rahatsız olmaya başladıysanız, o en arkadaki kuytu köşeleri bir kontrol etmenin vakti çoktan gelmiştir...
