Ahmet Katan
Kayıtlı Kullanıcı
O koltuktan kalktığın an ağzındaki o devasa tamponu ısırmaktan çenen kasılmış, uyuşukluğun verdiği o tuhaf sarhoşlukla eve doğru yollanmışsın zaten; biliyorum, şimdi asıl mesele o sızının alttan alttan "ben geliyorum" dediği an başlıyor. Hekimin sana reçete ettiği o ağrı kesicileri sakın ola erteleme, hani lokal anestezi tamamen geçsin de bakarız dersen vallahi billahi pişman olursun, benden söylemesi. İlk yirmi dört saat boyunca yanağına uygulayacağın o soğuk kompres, yani bildiğin buz torbası, cerrahi müdahale gören o bölgedeki mikrosirkülasyonu yavaşlatarak postoperatif ödemi, yani şişliği minimumda tutmanın en birinci kuralı aslında. Operasyon bölgesinde oluşan kan pıhtısı (koagulum dedikleri o mucizevi yapı) yarayı kapatan doğal bir bariyerdir ve sen sürekli tükürerek ya da ağzını çalkalayarak o pıhtıyı oradan söküp atarsan, alveolit denilen o lanet, zonklayıcı kemik iltihabına davetiye çıkarırsın ki... Neyse, ağzındaki tükürüğü yutacaksın abi, çaresi yok, o kan tadına biraz katlanacaksın.
Beslenme meselesi tam bir baş belası haline gelebilir ilk günlerde ama aç kalarak da o dokuların epitelizasyon sürecini, yani kendi kendini tamir etme hızını yavaşlatamazsın, vücudun enerjiye ihtiyacı var sonuçta. Çorba dediysem de hemen ocaktan indiği gibi sıcak sıcak kaşıklama sakın, oda sıcaklığında veya ılık olacak, hatta soğuk püreler, yoğurtlar, protein shake'ler bu dönemde senin en yakın dostun olmak zorunda. Pipet kullanmayı tamamen aklından çıkarıyorsun bu arada; neden dersen, o pipeti çekerken ağzının içinde yarattığın negatif basınç, demin bahsettiğim o kıymetli pıhtıyı yerinden oynatıp kanamayı sıfırdan başlatabilir. Zaten birkaç gün boyunca çiğneme fonksiyonun tamamen devre dışı kalacağı için çeneni çok fazla yormayacak, sıvı veya yarı katı, besleyici değeri yüksek gıdalarla idare etmek durumundasın.
İkinci günün sabahı aynaya baktığında o yanağındaki şişliğin iyice belirginleştiğini, hatta hafiften morarmaya yüz tuttuğunu görüp sakın panik yapma, bu vücudunun travmaya karşı verdiği son derece normal bir inflamatuar yanıttır. Artık buz uygulamayı bırakıp hafif ılık kompreslere geçebilirsin, çünkü amacımız o bölgedeki kan dolaşımını bu sefer hızlandırarak toplanan sıvının dağılmasını ve dokunun yumuşamasını sağlamak. Ağız hijyenini korumak bu aşamada o kadar kritik ki, operasyon sahasına dokunmadan diğer dişlerini yumuşak bir fırçayla nazikçe temizlemelisin, yoksa içeride biriken yiyecek artıkları bakterilerin bayram etmesine yol açar. Hekimin muhtemelen klorheksidin içerikli bir ağız çalkalama solüsyonu vermiştir, onu da ağzında hunharca çalkalamadan, sadece kafanı sağa sola yatırarak sıvıyı bölgede gezdirip ardından lavaboya yavaşça bırakman gerekiyor.
Sigara ve alkol tutkun varsa eğer, iyileşme sürecinin o en kritik ilk üç dört gününde bunlardan tamamen uzak durman gerektiği gerçeğiyle yüzleşmek zorundasın, hiç kusura bakma. Sigara dumanındaki o karbonmonoksit ve nikotin, kanındaki oksijen seviyesini düşürerek kılcal damarların büzüşmesine neden olur ve yara bölgesine giden kan akışını neredeyse yarı yarıya keser. Kan gitmeyen doku nasıl iyileşsin, hücreler nasıl yenilensin, o dikişler orayı nasıl tutsun... Alkol ise hem kullandığın o güçlü analjezik ve antibiyotiklerle etkileşime girip karaciğerini iflasın eşiğine getirebilir hem de kanı sulandırarak sızıntı şeklindeki kanamaları sürekli canlı tutar. Kendine bir iyilik yap ve o dikişler alınana kadar, ya da en azından yara dudağı tamamen kapanana kadar bu alışkanlıklarına biraz ara ver.
Geceleri kafanı gövdenin yukarısında tutacak şekilde çift yastıkla yatman, o bölgedeki kan basıncını azaltarak hem gece uykunda oluşabilecek zonklamaları engeller hem de sabah daha az şiş bir yüzle uyanmanı sağlar. Hani insan bazen kendini iyi hisseder de ağır bir şeyler kaldırmaya, spora gitmeye falan yeltenir ya, sakın ha, ilk birkaç gün o fiziksel efordan tamamen uzak duracaksın. Eğer dikişlerin eriyen cinsten değilse, cerrahının belirttiği o yedinici veya onuncu günde gidip onları aldırman gerekiyor, çünkü o ipler orada gereğinden fazla kalırsa plak birikimine ve dolayısıyla lokal enfeksiyonlara zemin hazırlar. Her şey yolunda giderken aniden yükselen bir ateş, ağızda kötü bir koku veya kulağa doğru vuran, tarifi imkansız şiddetli bir ağrı hissedersen de hiç vakit kaybetmeden doğrudan doktorunun kapısını çalmalısın.
Beslenme meselesi tam bir baş belası haline gelebilir ilk günlerde ama aç kalarak da o dokuların epitelizasyon sürecini, yani kendi kendini tamir etme hızını yavaşlatamazsın, vücudun enerjiye ihtiyacı var sonuçta. Çorba dediysem de hemen ocaktan indiği gibi sıcak sıcak kaşıklama sakın, oda sıcaklığında veya ılık olacak, hatta soğuk püreler, yoğurtlar, protein shake'ler bu dönemde senin en yakın dostun olmak zorunda. Pipet kullanmayı tamamen aklından çıkarıyorsun bu arada; neden dersen, o pipeti çekerken ağzının içinde yarattığın negatif basınç, demin bahsettiğim o kıymetli pıhtıyı yerinden oynatıp kanamayı sıfırdan başlatabilir. Zaten birkaç gün boyunca çiğneme fonksiyonun tamamen devre dışı kalacağı için çeneni çok fazla yormayacak, sıvı veya yarı katı, besleyici değeri yüksek gıdalarla idare etmek durumundasın.
İkinci günün sabahı aynaya baktığında o yanağındaki şişliğin iyice belirginleştiğini, hatta hafiften morarmaya yüz tuttuğunu görüp sakın panik yapma, bu vücudunun travmaya karşı verdiği son derece normal bir inflamatuar yanıttır. Artık buz uygulamayı bırakıp hafif ılık kompreslere geçebilirsin, çünkü amacımız o bölgedeki kan dolaşımını bu sefer hızlandırarak toplanan sıvının dağılmasını ve dokunun yumuşamasını sağlamak. Ağız hijyenini korumak bu aşamada o kadar kritik ki, operasyon sahasına dokunmadan diğer dişlerini yumuşak bir fırçayla nazikçe temizlemelisin, yoksa içeride biriken yiyecek artıkları bakterilerin bayram etmesine yol açar. Hekimin muhtemelen klorheksidin içerikli bir ağız çalkalama solüsyonu vermiştir, onu da ağzında hunharca çalkalamadan, sadece kafanı sağa sola yatırarak sıvıyı bölgede gezdirip ardından lavaboya yavaşça bırakman gerekiyor.
Sigara ve alkol tutkun varsa eğer, iyileşme sürecinin o en kritik ilk üç dört gününde bunlardan tamamen uzak durman gerektiği gerçeğiyle yüzleşmek zorundasın, hiç kusura bakma. Sigara dumanındaki o karbonmonoksit ve nikotin, kanındaki oksijen seviyesini düşürerek kılcal damarların büzüşmesine neden olur ve yara bölgesine giden kan akışını neredeyse yarı yarıya keser. Kan gitmeyen doku nasıl iyileşsin, hücreler nasıl yenilensin, o dikişler orayı nasıl tutsun... Alkol ise hem kullandığın o güçlü analjezik ve antibiyotiklerle etkileşime girip karaciğerini iflasın eşiğine getirebilir hem de kanı sulandırarak sızıntı şeklindeki kanamaları sürekli canlı tutar. Kendine bir iyilik yap ve o dikişler alınana kadar, ya da en azından yara dudağı tamamen kapanana kadar bu alışkanlıklarına biraz ara ver.
Geceleri kafanı gövdenin yukarısında tutacak şekilde çift yastıkla yatman, o bölgedeki kan basıncını azaltarak hem gece uykunda oluşabilecek zonklamaları engeller hem de sabah daha az şiş bir yüzle uyanmanı sağlar. Hani insan bazen kendini iyi hisseder de ağır bir şeyler kaldırmaya, spora gitmeye falan yeltenir ya, sakın ha, ilk birkaç gün o fiziksel efordan tamamen uzak duracaksın. Eğer dikişlerin eriyen cinsten değilse, cerrahının belirttiği o yedinici veya onuncu günde gidip onları aldırman gerekiyor, çünkü o ipler orada gereğinden fazla kalırsa plak birikimine ve dolayısıyla lokal enfeksiyonlara zemin hazırlar. Her şey yolunda giderken aniden yükselen bir ateş, ağızda kötü bir koku veya kulağa doğru vuran, tarifi imkansız şiddetli bir ağrı hissedersen de hiç vakit kaybetmeden doğrudan doktorunun kapısını çalmalısın.
