Hakan Ulu
Kayıtlı Kullanıcı
Sabahın köründe gözümüzü açtığımızda, kortizol seviyemiz zaten tavan yapmış vaziyette bizi bekliyor. Biz ise ne yapıyoruz? Gidip o güzelim pankreası rafine karbonhidratla, şekerli hamur işleriyle adeta bombardımana tutuyoruz; vallahi billahi büyük cinayet! Hücre zarındaki insülin reseptörlerinin "yeter artık" dediği o noktada, sabah kahvaltısında tabağa koyacağımız kaliteli bir protein ve lipid dengesi aslında tüm günün metabolik kaderini çiziyor. Yumurtanın sarısındaki o muazzam kolin ve lesitin kompleksi, sadece beyin nörotransmitterlerini uyandırmakla kalmıyor, karaciğerdeki lipid metabolizmasını da baştan yazıyor. Haşlanmış yumurtayı soyarken o kokuyu sevmeyen var ama hücresel boyutta hücre yenilenmesi için amino asit profili daha kusursuz başka neyimiz var ki elimizde...
Sirkadiyen ritmimize göre çalışan sindirim enzimlerinin en aktif olduğu saatlerde, lifli gıdaları es geçmek tam anlamıyla kendi ayağımıza sıkmak demek. Yulaf ezmesindeki beta-glukan gibi çözünür lifler, bağırsak mikrobiyotasındaki o canım kısa zincirli yağ asitlerini beslemek için can atıyor abi ya. Prebiyotik desteğini sabahın ilk ışıklarında alan bir bağırsak florası, gün boyu serotonin üretimini tıkır tıkır sürdürüyor ve bizi o ani tatlı krizlerinden koruyor. Tabii burada "yulaf yiyelim" derken marketlerde satılan o içi koruyucu ve şeker dolu paketli granolaları kastetmiyoruz, onların biyoyararlanımı neredeyse sıfır. Glisemik indeksi düşük, lif oranı arşa çıkmış gerçek, işlenmemiş tohumlar ve tahıllar...
Zeytinyağındaki oleik asit ile avokadonun tekli doymamış yağ asitleri birleştiğinde ortaya çıkan o antiinflamatuar kalkanı hiçbir yapay takviye veremez bize. Yağlar bizi şişmanlatır efsanesini artık bir kenara bırakalım, çünkü hücresel enerji santrali olan mitokondrilerimiz kaliteli yağ asitlerine bayılıyor. Salatalığın, domatesin üzerine gezdirdiğimiz o soğuk sıkım sızma zeytinyağı, aslında yağda çözünen A, D, E ve K vitaminlerinin ince bağırsaktan emilimini katbekat artırıyor. Hani bazen sabahları ne yesek de içimiz kıyılır, bir türlü doymayız ya... İşte o tam olarak doymamış yağ asitlerinin eksikliğinden, hücrenin enerji açlığından kaynaklanıyor.
Peki ya o her kahvaltının baş tacı edilen şarküteri ürünleri, yani o işlenmiş nitrit ve nitrat depoları? Sodyum yüklemesiyle damar duvarındaki endotel fonksiyonunu bozan, tansiyonu sabah sabah zıplatan o salamlar, sosisler yerine neden gerçek fermente peynirlere yönelmiyoruz? Doğal şirden mayasıyla yapılmış, olgunlaştırılmış bir ezine veya keçi peynirinin içindeki biyoaktif peptitler, sindirim sisteminde adeta bir koruyucu bariyer görevi üstleniyor. Kalsiyum ve magnezyum dengesini bu kadar iyi koruyan fermente süt ürünlerini sabah tabağına eklemek, sadece kemik sağlığı için değil, hücresel sinyal iletimi için de elzem. Ama biz gidip eritme peyniri gibi endüstriyel çöplerle tabağı dolduruyoruz bazen...
Vücudun su ve elektrolit dengesini kurmadan doğrudan kafeine sarılmak ise bu sisteme yapabileceğimiz en büyük ihanetlerden biri. Gece boyu solunum ve terlemeyle kaybettiğimiz sıvıyı yerine koymadan içilen o sert sabah kahveleri, böbrek üstü bezlerini gereksiz yere stimüle ederek bizi sahte bir enerji dalgasına sürüklüyor. İlk lokmayı ağza almadan önce oda sıcaklığında, belki içine birkaç damla limon sıkılmış alkali bir bardak su içmek, sindirim salgılarını ve mide asidini (HCL) optimal seviyeye getirmek için en mantıklı başlangıç. Sonrasında ister demli bir çay iç, ister filtre kahve...
Sirkadiyen ritmimize göre çalışan sindirim enzimlerinin en aktif olduğu saatlerde, lifli gıdaları es geçmek tam anlamıyla kendi ayağımıza sıkmak demek. Yulaf ezmesindeki beta-glukan gibi çözünür lifler, bağırsak mikrobiyotasındaki o canım kısa zincirli yağ asitlerini beslemek için can atıyor abi ya. Prebiyotik desteğini sabahın ilk ışıklarında alan bir bağırsak florası, gün boyu serotonin üretimini tıkır tıkır sürdürüyor ve bizi o ani tatlı krizlerinden koruyor. Tabii burada "yulaf yiyelim" derken marketlerde satılan o içi koruyucu ve şeker dolu paketli granolaları kastetmiyoruz, onların biyoyararlanımı neredeyse sıfır. Glisemik indeksi düşük, lif oranı arşa çıkmış gerçek, işlenmemiş tohumlar ve tahıllar...
Zeytinyağındaki oleik asit ile avokadonun tekli doymamış yağ asitleri birleştiğinde ortaya çıkan o antiinflamatuar kalkanı hiçbir yapay takviye veremez bize. Yağlar bizi şişmanlatır efsanesini artık bir kenara bırakalım, çünkü hücresel enerji santrali olan mitokondrilerimiz kaliteli yağ asitlerine bayılıyor. Salatalığın, domatesin üzerine gezdirdiğimiz o soğuk sıkım sızma zeytinyağı, aslında yağda çözünen A, D, E ve K vitaminlerinin ince bağırsaktan emilimini katbekat artırıyor. Hani bazen sabahları ne yesek de içimiz kıyılır, bir türlü doymayız ya... İşte o tam olarak doymamış yağ asitlerinin eksikliğinden, hücrenin enerji açlığından kaynaklanıyor.
Peki ya o her kahvaltının baş tacı edilen şarküteri ürünleri, yani o işlenmiş nitrit ve nitrat depoları? Sodyum yüklemesiyle damar duvarındaki endotel fonksiyonunu bozan, tansiyonu sabah sabah zıplatan o salamlar, sosisler yerine neden gerçek fermente peynirlere yönelmiyoruz? Doğal şirden mayasıyla yapılmış, olgunlaştırılmış bir ezine veya keçi peynirinin içindeki biyoaktif peptitler, sindirim sisteminde adeta bir koruyucu bariyer görevi üstleniyor. Kalsiyum ve magnezyum dengesini bu kadar iyi koruyan fermente süt ürünlerini sabah tabağına eklemek, sadece kemik sağlığı için değil, hücresel sinyal iletimi için de elzem. Ama biz gidip eritme peyniri gibi endüstriyel çöplerle tabağı dolduruyoruz bazen...
Vücudun su ve elektrolit dengesini kurmadan doğrudan kafeine sarılmak ise bu sisteme yapabileceğimiz en büyük ihanetlerden biri. Gece boyu solunum ve terlemeyle kaybettiğimiz sıvıyı yerine koymadan içilen o sert sabah kahveleri, böbrek üstü bezlerini gereksiz yere stimüle ederek bizi sahte bir enerji dalgasına sürüklüyor. İlk lokmayı ağza almadan önce oda sıcaklığında, belki içine birkaç damla limon sıkılmış alkali bir bardak su içmek, sindirim salgılarını ve mide asidini (HCL) optimal seviyeye getirmek için en mantıklı başlangıç. Sonrasında ister demli bir çay iç, ister filtre kahve...
