Ceren Kalaycı
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputu açtığınızda motorun ön tarafında, kayışın çevirdiği o metal döküm gövdeli parçadır alternatör. İçinde rotoru taşıyan ön ve arka iki adet sabit bilyalı rulman bulunur; genellikle de 6203 veya 6304 serisi derin oluklu tiptedir bunlar. Zamanla stator ile rotor arasındaki o milimetrik hava aralığı, rulman bilyalarının yüzeyindeki mikro çatlaklar yüzünden bozulmaya başlar. Sertleşen keçe, gres yağının dışarı sızmasına izin verince metal metale sürtmeye başlar işte. Sonra birden motor rölantideyken ön taraftan ince, tırmalayıcı bir uğultu yükselir... Hani bilye dökülmüş bir tekerlek sesi gibi.
Alternatör kayışının (V kayışı) gerginliği fazla kaçarsa ilk darbeyi ön taraftaki büyük rulman yer. Aşırı radyal yük, bilyaların hareket ettiği iç ve dış bilezik izlerinde kavitasyon benzeri oyuklar açar. Bazen arıza elektriksel zannedilir; oysa sorun tamamen mekaniktir, yani milin merkezleme yeteneğini kaybetmesidir. Rotor yalpalayarak dönmeye başladığında kolektör kömürlerine dengesiz baskı uygular, şarj voltajı dalgalanır. Gösterge panelindeki akü ışığı kırpışıyor mu, yoksa bana mı öyle geliyor? Rulmanın kilitlenmesi an meselesidir böyle durumlarda; bilyalar dağılırsa alternatör mili sıkışır ve V kayışını koparır.
Sesin nereden geldiğini anlamak için basit bir stetoskop ya da uzunca bir tornavida iş görür aslında. Tornavidanın metal ucunu alternatörün gövdesine dayayıp sap kısmını kulağınıza tutun. İçerideki o düzensiz tıkırtıyı, rulman bileziklerinin birbirini nasıl tırmaladığını doğrudan duyarsınız. Dinamonun kapağını sökmeden sadece sesi dinleyerek teşhis koymak... Tecrübe böyle bir şey. Arka rulman genellikle plastikten bir yatak yuvası içinde durur; ısınan rotor mili bu yuvayı erittiğinde ses daha boğuk, daha derinden gelmeye başlar. Sesi duyar duymaz müdahale etmek, alternatörün sargılarını yakmaktan kurtarır insanı.
Rulman değişimi dışarıdan bakıldığında sadece iki metal halkanın sökülmesi gibi görünür ama presiz bu işe girişmemek gerekir. Kasnağı sökerken darbeli somun sıkma kullanmak veya çektirme aparatı olmadan mili çekiçlemek yenilenecek rulmanın bileziğini daha takılırken çatlatır. Yüksek devire ve 100 dereceyi aşan motor içi sıcaklığa dayanıklı, C3 boşluk toleranslı ve sentetik polimer gresli rulmanlar seçilmeli. Standart bir sanayi rulmanı takarsanız iki bin kilometre sonra aynı uğultuyu tekrar dinlersiniz. Uygun parça takıldığında o motorun fısıltı gibi çalışması... İnsanın içini rahatlatan asıl detay bu işte.
Alternatör kayışının (V kayışı) gerginliği fazla kaçarsa ilk darbeyi ön taraftaki büyük rulman yer. Aşırı radyal yük, bilyaların hareket ettiği iç ve dış bilezik izlerinde kavitasyon benzeri oyuklar açar. Bazen arıza elektriksel zannedilir; oysa sorun tamamen mekaniktir, yani milin merkezleme yeteneğini kaybetmesidir. Rotor yalpalayarak dönmeye başladığında kolektör kömürlerine dengesiz baskı uygular, şarj voltajı dalgalanır. Gösterge panelindeki akü ışığı kırpışıyor mu, yoksa bana mı öyle geliyor? Rulmanın kilitlenmesi an meselesidir böyle durumlarda; bilyalar dağılırsa alternatör mili sıkışır ve V kayışını koparır.
Sesin nereden geldiğini anlamak için basit bir stetoskop ya da uzunca bir tornavida iş görür aslında. Tornavidanın metal ucunu alternatörün gövdesine dayayıp sap kısmını kulağınıza tutun. İçerideki o düzensiz tıkırtıyı, rulman bileziklerinin birbirini nasıl tırmaladığını doğrudan duyarsınız. Dinamonun kapağını sökmeden sadece sesi dinleyerek teşhis koymak... Tecrübe böyle bir şey. Arka rulman genellikle plastikten bir yatak yuvası içinde durur; ısınan rotor mili bu yuvayı erittiğinde ses daha boğuk, daha derinden gelmeye başlar. Sesi duyar duymaz müdahale etmek, alternatörün sargılarını yakmaktan kurtarır insanı.
Rulman değişimi dışarıdan bakıldığında sadece iki metal halkanın sökülmesi gibi görünür ama presiz bu işe girişmemek gerekir. Kasnağı sökerken darbeli somun sıkma kullanmak veya çektirme aparatı olmadan mili çekiçlemek yenilenecek rulmanın bileziğini daha takılırken çatlatır. Yüksek devire ve 100 dereceyi aşan motor içi sıcaklığa dayanıklı, C3 boşluk toleranslı ve sentetik polimer gresli rulmanlar seçilmeli. Standart bir sanayi rulmanı takarsanız iki bin kilometre sonra aynı uğultuyu tekrar dinlersiniz. Uygun parça takıldığında o motorun fısıltı gibi çalışması... İnsanın içini rahatlatan asıl detay bu işte.
