Ahmet Katan
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen gün dik bir yokuşta arabayı park etmeye çalışırken o kolu yukarı çekerken hissettiğim o garip boşluk hissi beni alıp yıllar öncesine, sanayideki ilk çıraklık günlerime götürdü neredeyse. El frenini çektiğinizde o tanıdık "çat çat çat" sesinin tıkandığını, kolun neredeyse göğsünüze kadar dirençsizce geldiğini fark ettiğiniz an, cırcır mekanizmasının veya çelik halatın size veda etmek üzere olduğunu anlarsınız. Mandal mekanizmasının dişlileri aşındığında ya da yay mekanizması yorulduğunda kol yukarıda sabit kalmaz, kendi kendine aşağı kayar ki bu durum sürücüde tam bir güvensizlik yaratır. Fren pedalına bastığınızdaki o sertlik ile el freni kolundaki bu gevşeklik arasındaki tutarsızlık, mekanik bir aktarım arızasının en net, en doğrudan habercisidir aslında... Sistem tamamen mekanik parçaların birbiriyle olan gerilim dengesine dayandığı için halatın bir milim bile uzaması tüm ayarı altüst eder.
Arka tekerleklerden gelen o hafif sürtünme sesiyle daha önce hiç karşılaştınız mı, sanki balata diske sürekli değiyormuş gibi bir fısıltı? İşte bu durum genellikle yayların geri çağırma işlevini kaybetmesinden veya fren kaliperinin piston mekanizmasındaki sıkışmadan kaynaklanır, yani siz kolu indirseniz bile mekanizma mekanik olarak serbest kalmaz. Kaliper pabuçları veya tambur içindeki balatalar diskten ayrılmadığında araç seyir halindeyken inanılmaz bir dirençle karşılaşır, hatta uzun yolda arka jantların aşırı ısındığını, hafif bir yanık kokusunun kabine dolduğunu hissedebilirsiniz. Halat körüklerinin yırtılması sonucu içeri dolan toz, çamur ve nem zamanla çelik teli paslandırır, bu da telin kılıf içinde kilitlenmesine yol açar; tel sıkışır, mekanizma bırakmaz. Yolda giderken arabanın arkasını bir şey tutuyormuş gibi hissetmek, yakıt tüketiminin aniden fırlaması hep bu gizli kilitlenmenin sonucudur.
Yokuş kalkışlarında aracın geriye kaymasını engellemek isterken tutunmanın sadece tek bir tekerlekte kaldığını anlamak sürücü için gerçekten oldukça gergin bir andır. El freni teli genelde arka aksa ulaşmadan önce bir dengeleyici aparata, yani bir çatal mekanizmasına bağlanır ve gücü her iki tekerleğe eşit dağıtması beklenir; fakat sağ veya sol tellerden biri koptuğunda ya da kılıfı içinde sıkıştığında güç dağılımı tamamen bozulur. Bir taraf sıkıca tutarken diğer tarafın serbest kalması, özellikle ıslak ya da karlı zeminde fren çekildiğinde aracın kıç atmasına, kontrolsüzce savrulmasına neden olabilir. Hangi tarafın tutmadığını anlamak için aracı hafif bir eğimde durdurup el frenini çektiğinizde, sadece bir tarafın çöktüğünü, yükün tek bir süspansiyona bindiğini fark edersiniz zaten... İki tekerleğe giden mekanik gerilimin eşit olmaması, zamanla sağlam olan tarafın da balatasını hızla bitirir.
Soğuk kış sabahlarında kolu indirmeye çalıştığınızda o kaskatı kesilmiş dirençle karşılaşmak neredeyse bir klasik, peki ama neden olur bu? Teli saran kauçuk kılıflar çatladığında içeri giren su, gece hava sıfırın altına düştüğünde kılıfın içinde donar ve çelik teli tamamen kilitler. Bazen insanlar donan freni açmak için kolu zorlar, asılırlar ve tam o anda içerdeki mekanik bağlantı pimini ya da telin uçtaki kurşun başlığını kopartırlar. Kol birden bomboş kalır, boşa boşa kalkıp inmeye başlar, mekanik bağ tamamen kopmuştur artık. Böyle bir durumda asla zorlamamak, mekanizmanın kendiliğinden çözülmesini beklemek ya da balata temizleme spreyi ve hafif ısı uygulayarak buzun çözülmesini sağlamak en mantıklı yoldur, aksi takdirde basit bir donma olayı komple bir tel değişim masrafına dönüşür.
Arka tekerleklerden gelen o hafif sürtünme sesiyle daha önce hiç karşılaştınız mı, sanki balata diske sürekli değiyormuş gibi bir fısıltı? İşte bu durum genellikle yayların geri çağırma işlevini kaybetmesinden veya fren kaliperinin piston mekanizmasındaki sıkışmadan kaynaklanır, yani siz kolu indirseniz bile mekanizma mekanik olarak serbest kalmaz. Kaliper pabuçları veya tambur içindeki balatalar diskten ayrılmadığında araç seyir halindeyken inanılmaz bir dirençle karşılaşır, hatta uzun yolda arka jantların aşırı ısındığını, hafif bir yanık kokusunun kabine dolduğunu hissedebilirsiniz. Halat körüklerinin yırtılması sonucu içeri dolan toz, çamur ve nem zamanla çelik teli paslandırır, bu da telin kılıf içinde kilitlenmesine yol açar; tel sıkışır, mekanizma bırakmaz. Yolda giderken arabanın arkasını bir şey tutuyormuş gibi hissetmek, yakıt tüketiminin aniden fırlaması hep bu gizli kilitlenmenin sonucudur.
Yokuş kalkışlarında aracın geriye kaymasını engellemek isterken tutunmanın sadece tek bir tekerlekte kaldığını anlamak sürücü için gerçekten oldukça gergin bir andır. El freni teli genelde arka aksa ulaşmadan önce bir dengeleyici aparata, yani bir çatal mekanizmasına bağlanır ve gücü her iki tekerleğe eşit dağıtması beklenir; fakat sağ veya sol tellerden biri koptuğunda ya da kılıfı içinde sıkıştığında güç dağılımı tamamen bozulur. Bir taraf sıkıca tutarken diğer tarafın serbest kalması, özellikle ıslak ya da karlı zeminde fren çekildiğinde aracın kıç atmasına, kontrolsüzce savrulmasına neden olabilir. Hangi tarafın tutmadığını anlamak için aracı hafif bir eğimde durdurup el frenini çektiğinizde, sadece bir tarafın çöktüğünü, yükün tek bir süspansiyona bindiğini fark edersiniz zaten... İki tekerleğe giden mekanik gerilimin eşit olmaması, zamanla sağlam olan tarafın da balatasını hızla bitirir.
Soğuk kış sabahlarında kolu indirmeye çalıştığınızda o kaskatı kesilmiş dirençle karşılaşmak neredeyse bir klasik, peki ama neden olur bu? Teli saran kauçuk kılıflar çatladığında içeri giren su, gece hava sıfırın altına düştüğünde kılıfın içinde donar ve çelik teli tamamen kilitler. Bazen insanlar donan freni açmak için kolu zorlar, asılırlar ve tam o anda içerdeki mekanik bağlantı pimini ya da telin uçtaki kurşun başlığını kopartırlar. Kol birden bomboş kalır, boşa boşa kalkıp inmeye başlar, mekanik bağ tamamen kopmuştur artık. Böyle bir durumda asla zorlamamak, mekanizmanın kendiliğinden çözülmesini beklemek ya da balata temizleme spreyi ve hafif ısı uygulayarak buzun çözülmesini sağlamak en mantıklı yoldur, aksi takdirde basit bir donma olayı komple bir tel değişim masrafına dönüşür.
