Ahmet Katan
Kayıtlı Kullanıcı
Zihnimiz bazen kendi kurallarını koyan, laftan sözden anlamayan huysuz bir ev sahibine dönüşür; kapıyı kilitleyip kilitlemediğinizi size elli kere sorduran o amansız iç sese ne yapsanız laf anlatamazsınız. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) dediğimiz bu döngü, popüler kültürün hafiflettiği gibi sadece "temizlik hastası olmak" ya da simetri takıntısıyla yaşamak değil, tam aksine zihnin kendi yarattığı hayali bir hapishanede nöbet tutmasıdır. Dönüp dönüp o ocağı kontrol etmek, elleri tahriş olana kadar yıkamak aslında buzdağının sadece görünen, cilalanmış yüzü. İşin aslı, arkada dönen o devasa, durdurulamaz kaygı motorunda gizli. İnsan bazen çıldıracak gibi oluyor, "Ulan daha demin baktım işte!" diyorsun içinden ama nafile... O şüphe, zehirli bir sarmaşık gibi sarıyor bilinci.
Kimse durup dururken zihninde bir felaket senaryosu yazıp ona inanmak istemez fakat o amansız düşünce bulutu bir kez çöktü mü, mantık tamamen devre dışı kalıyor. OKB’nin en yırtıcı belirtisi, bireyin kendi düşüncelerinden, yani bizzat kendi kafasının içinden korkar hale gelmesidir. Şiddet içeren, ahlaka aykırı gelen veya sevdiklerine zarar vereceği korkusunu doğuran o davetsiz düşünceler (obsesyonlar) beyne bir kez üşüştü mü, kişi ne yapacağını şaşırır. Kurtulmak için hemen karşı hamle geliştirir insan; dualar okur, sayı sayar, kelimeleri içinden defalarca tekrar eder. İşte o an yapılan tüm o zihinsel ritüeller, aslında geçici bir nefes alma çabasından başka bir şey değildir. Vallahi billahi, dışarıdan bakan biri için "Aman canım, düşünmeyiver" demek o kadar kolay ki... Gel de bunu saniyede bin fersah hızla dönen bir beyne anlat.
Kontrol arzusu, insanı yavaş yavaş kemiren ve esir alan en tehlikeli illüzyondur. OKB’li bir zihin, hayattaki belirsizliği sıfıra indirmek gibi imkansız bir misyon edinir kendisine ve bu yüzden sürekli bir onaylatma, emin olma ihtiyacı içinde kıvranır. "Emin misin, gerçekten temizlendi mi, kapı kapandı mı, o adama kötü bir şey dedin mi?" soruları bitmek bilmez. Bu amansız şüphecilik, kişiyi kendi gözlerine, kendi hafızasına bile düşman eder. İnsan kendi gördüğü gerçeğe inanamaz hale gelir mi, geliyor işte... Şüphe, beynin işletim sistemini ele geçirince, en rasyonel insan bile bir süre sonra tamamen batıl inançların, tuhaf kuralların kucağına düşebiliyor.
Dünyayı belirli kurallara, sayılara ve simetrilere göre hizalama çabası, aslında içteki o devasa kaosu bastırma gayretidir. Masanın üzerindeki kalemlerin duruşundan, kaldırımdaki çizgilere basmadan yürümeye çalışmaya kadar uzanan o yelpaze, aslında bir tür koruyucu kalkan arayışıdır. Eğer her şey mükemmel ve düzgün olursa, o korkulan felaket başımıza gelmeyecek zannederiz; zihin böyle trajikomik bir pazarlığa girişir hayatla. Kendinizi sürekli eşyaları sayarken, adımlarınızı hesaplarken ya da nesneleri milimetrik olarak eşitlerken buluyorsanız, orada durup bir düşünmek lazım. Bu bir zevk ya da titizlik meselesi değil, ruhun görünmez bir tehdide karşı aldığı acınası bir savunma pozisyonudur.
Hayatı sürekli tetikte, her an bir bomba patlayacakmış gibi pürdikkat yaşamak bir süre sonra ruhu da bedeni de posaya çevirir. OKB belirtileri gösteren biri için gündelik rutinler, aşılması gereken devasa askeri engeller gibidir; sabah evden çıkmak bile bazen saatler süren bir ritüeller bütününe dönüşebilir. Çevrenizdeki insanlara bir bakın, belki de çok titiz ya da kuralcı dediğiniz o arkadaşınız arkada büyük bir savaş veriyordur... Şunu asla unutmamak gerek: Bu durum bir karakter özelliği değil, beynin kimyasal bir oyunudur ve bu oyunu tek başına bozmaya çalışmak çoğunlukla insanı daha da dibe çeker. Kendinize şefkat gösterin, zihninizin her ürettiği senaryoya gerçekmiş gibi inanmaktan vazgeçmenin ilk adımı, o sesin siz değil, sadece bir hastalık olduğunu kabul etmektir.
Kimse durup dururken zihninde bir felaket senaryosu yazıp ona inanmak istemez fakat o amansız düşünce bulutu bir kez çöktü mü, mantık tamamen devre dışı kalıyor. OKB’nin en yırtıcı belirtisi, bireyin kendi düşüncelerinden, yani bizzat kendi kafasının içinden korkar hale gelmesidir. Şiddet içeren, ahlaka aykırı gelen veya sevdiklerine zarar vereceği korkusunu doğuran o davetsiz düşünceler (obsesyonlar) beyne bir kez üşüştü mü, kişi ne yapacağını şaşırır. Kurtulmak için hemen karşı hamle geliştirir insan; dualar okur, sayı sayar, kelimeleri içinden defalarca tekrar eder. İşte o an yapılan tüm o zihinsel ritüeller, aslında geçici bir nefes alma çabasından başka bir şey değildir. Vallahi billahi, dışarıdan bakan biri için "Aman canım, düşünmeyiver" demek o kadar kolay ki... Gel de bunu saniyede bin fersah hızla dönen bir beyne anlat.
Kontrol arzusu, insanı yavaş yavaş kemiren ve esir alan en tehlikeli illüzyondur. OKB’li bir zihin, hayattaki belirsizliği sıfıra indirmek gibi imkansız bir misyon edinir kendisine ve bu yüzden sürekli bir onaylatma, emin olma ihtiyacı içinde kıvranır. "Emin misin, gerçekten temizlendi mi, kapı kapandı mı, o adama kötü bir şey dedin mi?" soruları bitmek bilmez. Bu amansız şüphecilik, kişiyi kendi gözlerine, kendi hafızasına bile düşman eder. İnsan kendi gördüğü gerçeğe inanamaz hale gelir mi, geliyor işte... Şüphe, beynin işletim sistemini ele geçirince, en rasyonel insan bile bir süre sonra tamamen batıl inançların, tuhaf kuralların kucağına düşebiliyor.
Dünyayı belirli kurallara, sayılara ve simetrilere göre hizalama çabası, aslında içteki o devasa kaosu bastırma gayretidir. Masanın üzerindeki kalemlerin duruşundan, kaldırımdaki çizgilere basmadan yürümeye çalışmaya kadar uzanan o yelpaze, aslında bir tür koruyucu kalkan arayışıdır. Eğer her şey mükemmel ve düzgün olursa, o korkulan felaket başımıza gelmeyecek zannederiz; zihin böyle trajikomik bir pazarlığa girişir hayatla. Kendinizi sürekli eşyaları sayarken, adımlarınızı hesaplarken ya da nesneleri milimetrik olarak eşitlerken buluyorsanız, orada durup bir düşünmek lazım. Bu bir zevk ya da titizlik meselesi değil, ruhun görünmez bir tehdide karşı aldığı acınası bir savunma pozisyonudur.
Hayatı sürekli tetikte, her an bir bomba patlayacakmış gibi pürdikkat yaşamak bir süre sonra ruhu da bedeni de posaya çevirir. OKB belirtileri gösteren biri için gündelik rutinler, aşılması gereken devasa askeri engeller gibidir; sabah evden çıkmak bile bazen saatler süren bir ritüeller bütününe dönüşebilir. Çevrenizdeki insanlara bir bakın, belki de çok titiz ya da kuralcı dediğiniz o arkadaşınız arkada büyük bir savaş veriyordur... Şunu asla unutmamak gerek: Bu durum bir karakter özelliği değil, beynin kimyasal bir oyunudur ve bu oyunu tek başına bozmaya çalışmak çoğunlukla insanı daha da dibe çeker. Kendinize şefkat gösterin, zihninizin her ürettiği senaryoya gerçekmiş gibi inanmaktan vazgeçmenin ilk adımı, o sesin siz değil, sadece bir hastalık olduğunu kabul etmektir.