Ceren Kalaycı
Kayıtlı Kullanıcı
Otomobilin kaputunu kaldırdığınızda o karmaşık metal yığınının içinde sessiz sedasız dönen kasnak, aslında tüm sistemin kalbidir diyebiliriz; krank milinden aldığı mekanik enerjiyi alternatif akıma, ardından içindeki diyot tablasıyla doğru akıma çeviren bu parça yani alternatör, bitmek bilmeyen bir döngüyle elektrik üretir. Sürücü koltuğuna oturduğunuzda marşa basarsınız ve o an her şey yolunda görünür, ancak gösterge panelindeki o küçük akü sembolü motor çalıştıktan sonra da size bakmaya devam ediyorsa... İşte orada durup düşünmek gerekir çünkü sistem, voltaj regülatörünün (konjektörün) artık sargılardan gelen dalgalı akımı sabitleyemediğini fısıldıyordur. Çoğu zaman sürücüler bu lambanın sadece akü bittiğinde yanacağını düşünür, oysa ki bu tamamen bir yanılgıdan ibarettir. Göstergedeki o kırmızı ışık, aslında alternatörün elektrik üretmeyi kestiğini ve aracın o andan itibaren cepten yemeye, yani doğrudan akünün sınırlı rezervini tüketmeye başladığını haber verir.
Farların kendi kendine bir sönüp bir canlanması, geceleri yol alırken önünüzdeki karanlığın aniden dalgalanması hiç normal bir durum değildir. Statör sargılarında meydana gelen bir kısa devre veya kömürlerin (fırçaların) aşınarak bakır kolektör halkalarına tam temas etmemesi, çıkış voltajının dalgalanmasına yol açar. Bir multimetreyi akü kutup başlarına bağladığınızda motor rölantideyken görmeniz gereken değer ideali olan 13.8 ile 14.4 volt arasındadır; bunun altı da üstü de felakettir. Eğer ölçüm cihazında 12 voltun altına düşen veya tam aksine 15 voltun üzerine fırlayan kararsız sayılar görüyorsanız, konjektörün akım sınırlama yeteneğini kaybettiğinden emin olabilirsiniz. Böyle bir durumda voltajın aniden yükselmesi modern araçlardaki hassas elektronik kontrol ünitelerini (ECU) yakabilir, far ampullerini sırayla patlatabilir.
Motor kompartımanından gelen o ince, tiz ve uğultulu ses bazen rüzgarın azizliği sanılır ama gerçek çok daha mekaniktir. Alternatörün mili üzerinde yüksek devirle dönen bilyalar (rulmanlar), zamanla yağsız kaldığında veya içlerindeki bilyalar aşındığında metalin metale sürtünme sesini doğrudan kabine üflerler. Kayış gerginliğinin milimetre seviyesinde bile hatalı ayarlanması bu rulmanlara binen yükü geometrik olarak artırır ve aşınma sürecini hızlandırır. Bazen de kaputu açtığınızda burnunuza gelen o keskin yanık plastik veya ağır kimyasal koku... Sargıların üzerindeki yalıtkan verniğin aşırı akım ve ısı nedeniyle erimesi, içeride bir yerlerde bobinlerin can çekiştiğinin en net kanıtıdır.
Modern bir otomobilde multimedya ekranının sebepsiz yere donması, abs ışığının anlık yanıp sönmesi veya elektrikli direksiyonun bir anlığına sertleşmesi gibi garip anomaliler akla hemen yazılımsal hataları getirmemeli. Akıllı şarj sistemine sahip yeni nesil araçlar, alternatörün verimi düştüğünde hayati olmayan konfor sistemlerini, koltuk ısıtmalarını veya klimayı koruma amaçlı olarak yavaşça devre dışı bırakır. Dijital veri yollarındaki (CAN-bus hatlarındaki) iletişim kopuklukları, alternatörün diod köprüsündeki sızıntı akımlardan kaynaklanan elektriksel gürültüler yüzünden tetiklenebilir. Aküyü yeni değiştirmiş olsanız bile sabahları marşın isteksiz dönmesi, marş motorunun ihtiyacı olan o yüksek deşarj akımını (CCA) alternatörün gün içinde aküye geri yükleyemediğini gösterir. Sanayide deneyimli bir ustanın tezgahında oscilloscope ile alternatör dalga formuna bakılması, sorunun diyotlardan mı yoksa sargılardan mı kaynaklandığını saniyeler içinde çözen en zarif uzman yaklaşımıdır.
Farların kendi kendine bir sönüp bir canlanması, geceleri yol alırken önünüzdeki karanlığın aniden dalgalanması hiç normal bir durum değildir. Statör sargılarında meydana gelen bir kısa devre veya kömürlerin (fırçaların) aşınarak bakır kolektör halkalarına tam temas etmemesi, çıkış voltajının dalgalanmasına yol açar. Bir multimetreyi akü kutup başlarına bağladığınızda motor rölantideyken görmeniz gereken değer ideali olan 13.8 ile 14.4 volt arasındadır; bunun altı da üstü de felakettir. Eğer ölçüm cihazında 12 voltun altına düşen veya tam aksine 15 voltun üzerine fırlayan kararsız sayılar görüyorsanız, konjektörün akım sınırlama yeteneğini kaybettiğinden emin olabilirsiniz. Böyle bir durumda voltajın aniden yükselmesi modern araçlardaki hassas elektronik kontrol ünitelerini (ECU) yakabilir, far ampullerini sırayla patlatabilir.
Motor kompartımanından gelen o ince, tiz ve uğultulu ses bazen rüzgarın azizliği sanılır ama gerçek çok daha mekaniktir. Alternatörün mili üzerinde yüksek devirle dönen bilyalar (rulmanlar), zamanla yağsız kaldığında veya içlerindeki bilyalar aşındığında metalin metale sürtünme sesini doğrudan kabine üflerler. Kayış gerginliğinin milimetre seviyesinde bile hatalı ayarlanması bu rulmanlara binen yükü geometrik olarak artırır ve aşınma sürecini hızlandırır. Bazen de kaputu açtığınızda burnunuza gelen o keskin yanık plastik veya ağır kimyasal koku... Sargıların üzerindeki yalıtkan verniğin aşırı akım ve ısı nedeniyle erimesi, içeride bir yerlerde bobinlerin can çekiştiğinin en net kanıtıdır.
Modern bir otomobilde multimedya ekranının sebepsiz yere donması, abs ışığının anlık yanıp sönmesi veya elektrikli direksiyonun bir anlığına sertleşmesi gibi garip anomaliler akla hemen yazılımsal hataları getirmemeli. Akıllı şarj sistemine sahip yeni nesil araçlar, alternatörün verimi düştüğünde hayati olmayan konfor sistemlerini, koltuk ısıtmalarını veya klimayı koruma amaçlı olarak yavaşça devre dışı bırakır. Dijital veri yollarındaki (CAN-bus hatlarındaki) iletişim kopuklukları, alternatörün diod köprüsündeki sızıntı akımlardan kaynaklanan elektriksel gürültüler yüzünden tetiklenebilir. Aküyü yeni değiştirmiş olsanız bile sabahları marşın isteksiz dönmesi, marş motorunun ihtiyacı olan o yüksek deşarj akımını (CCA) alternatörün gün içinde aküye geri yükleyemediğini gösterir. Sanayide deneyimli bir ustanın tezgahında oscilloscope ile alternatör dalga formuna bakılması, sorunun diyotlardan mı yoksa sargılardan mı kaynaklandığını saniyeler içinde çözen en zarif uzman yaklaşımıdır.
